Η ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία, της Τζούλια Ντόναλντσον

22/04/2016 19:00:00

  • Τίτλος: Η ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία
    Συγγραφέας: Τζούλια Ντόναλντσον
    Εικονογράφηση: Άξελ Σέφλερ
    Απόδοση: Φίλιππος Μανδηλαράς
    Διόρθωση: Ελίνα Πάντου-Κίκκου
    DTP: νΊΚΗ Αντωνακοπούλου
    Σελίδες: 32
    Εκδόσεις: Πατάκη, Ιούλιος 2015
    ISBN: 978-960-16-6225-1

    Αγόρασέ το

    "Ζούσε κάποτε ένα αγόρι που το λέγανε Ηλία, όλοι ξέρανε καλά πως λατρεύει τα βιβλία.
    Ποιο ήταν όμως το βιβλίο που ο Ηλίας αγαπούσε, δεν το χόρταινε κι όλο γι' αυτό μιλούσε;"

    Αυτή είναι η πρώτη σελίδα, το πρώτο έμμετρο τετράστιχο της ιστορίας του Ηλία ή του Τσάρλι Κουκ όπως λέγεται ο ήρωας στο πρωτότυπο. Και λέγεται Κουκ γιατί κάνει ρίμα με το Book (Charlie Cook's favourite Book). Έτσι και ο Ηλίας (στα ελληνικά) κάνει ρίμα με τα βιβλία.

    Η ιστορία του Ηλία λοιπόν είναι έμμετρη όπως και εκείνη του πρωτοτύπου της Τζούλια Ντόναλντσον. Επιλογές είναι αυτές. Προσωπικά οι ρίμες δε μου αρέσουν πολύ γιατί δημιουργούν πίεση στον άνθρωπο που κάνει την απόδοση (και όχι μετάφραση) να τις εφεύρει, ορισμένες φορές και να τις εκβιάσει. Κι αυτό έχει να κάνει με όλα τα βιβλία που προσπαθούν να μεταφέρουν τη ρίμα τους και όχι με το παρόν. Αλλά αυτά ασφαλώς έχουν να κάνουν με εκδοτικές επιλογές και όχι με τις προτιμήσεις τις δικές μου ή κάποιου άλλου.

    Το βιβλίο αυτό είναι πραγματικά η ΑΠΟΘΕΩΣΗ του εγκιβωτισμού, ενός λογοτεχνικού φαινομένου που από πολύ παλιά ταλαιπώρησε συγγραφείς και συγγραφείς. Ο Όμηρος ήταν ο πρώτος μέγας μάγιστρος που πήρε και μας παρέδωσε του εγκιβωτισμού τα μέτρα. Έπιασε την ιστορία του Οδυσσέα από ένα σημείο Χ και άρχισε μέσα στην ιστορία να αφηγείται ιστορίες επί ιστοριών. Κι αυτό είναι ο εγκιβωτισμός: μια λογικά αυτοτελής ιστορία που περιέχεται και αναπτύσσεται μέσα σε μία άλλη, πιθανότερα εκτενέστερη από αυτήν. Είναι σύνηθες πλέον στην λογοτεχνία (όχι τόσο στα picture books αν και σε αυτά πλέον αρχίζει να ανθίζει το φαινόμενο) η ιστορία που διαβάζουμε να διακόπτεται για να αρχίσει η αφήγηση μιας άλλης ιστορίας και μόλις αυτή ολοκληρωθεί, να επανερχόμαστε στην αφήγηση της αρχικής ιστορίας.

    Στην ιστορία, λοιπόν, του Ηλία, ο Ηλίας διαβάζει το αγαπημένο του βιβλίο που μιλούσε για ένα πειρατικό πλοίο όπου ο ναυτικός βρίσκει ένα κουτί μέσα στο οποίο βρίσκει το βιβλίο που αγαπούσε πολύ...Το οποίο βιβλίο μιλούσε για τη Χρυσομαλλούσα που διάβαζε στο κρεβάτι της το αγαπημένο της βιβλίο  το οποίο μιλούσε για έναν ατρόμητο ιππότη που διάβασε στον δράκο μια ιστορία που μιλούσε για έναν ιππότη... ΣΤΟΠ!

    Αυτή η απολαυστική διαδικασία συνεχίζεται για πολλές σελίδες ακόμη. Ο πρωταγωνιστής κάθε βιβλίου βρίσκει, συναντά, ανακαλύπτει ή απλά διαβάζει ένα βιβλίο στο οποίο πρωταγωνιστεί ο επόμενος ήρωας που και αυτός με τη σειρά του κάνει το ίδιο. Ο εγκιβωτισμός εδώ είναι κυκλικός, θα ξαναγυρίσει δηλαδή στον Ηλία και το παιδί-αναγνώστης θα έχει κάνει με αφετηρία και φινάλε αυτόν, ένα γοητευτικό ταξίδι στον κόσμο των βιβλίων. Στο πόσο πλατύς είναι αυτός ο κόσμος. Στο πόσο απροσδιόριστος και γεννητής εκπλήξεων μπορεί να γίνει. Στο πόσο αλληλοδιαπλέκεται η μία ιστορία με την άλλη, στο πόσο την επηρεάζει. Ακόμα και στο ποιος τελικά είναι ο πρωταγωνιστής.

    Ο εγκιβωτισμός στην περίπτωση του Ηλία είναι ισόχρονος. Κάθε ιστορία ξεδιπλώνεται σε ένα δισέλιδο σαλόνι όπου στην τελευταία φράση δίνεται η πάσα για την επόμενη ιστορία. Είναι κυκλικός, όπως προείπα, γιατί ξαναγυρίζει στον Ηλία. Δεν είναι αναδρομικός γιατί από τον Ηλία που ξεκινά η ιστορία, τα γεγονότα συμβαίνουν σχεδόν παράλληλα, άρα ο εσωτερικός χρόνος της αφήγησης κυμαίνεται σε κοντινές χρονικές σημάνσεις.

    ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
    α) Η αξιοποίηση του εγκιβωτισμού στην διδακτική πράξη είναι ασφαλώς μια ξεκάθαρη πρόκληση. Μια σκέψη που έκανα καθώς διάβαζα τον Ηλία, είναι να δημιουργηθεί ένα βιβλίο σαν κι αυτό όπου κάθε παιδί θα εγκιβωτίζει την ιστορία του προηγούμενου παιδιού. Δηλαδή (παράδειγμα):

    ΠΑΙΔΙ Α: Ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένα παιδί που λέγανε Δημήτρη
    που τον έτρωγε όλη το βράδυ η μύτη
    και για να μπορέσει να κοιμηθεί
    το βιβλίο που αγαπούσε έψαχνε σ' όλο το σπίτι

    ΠΑΙΔΙ Β: Κι όταν το βρήκε άρχισε να το διαβάζει
    και μιλούσε για έναν τυφλό δράκο απ' την Αγγλία
    που έπασχε από μελαγχολία
    και το πρόβλημά του αυτό για να ξεχάσει
    το αγαπημένο του βιβλίο πήρε να διαβάσει.

    Ασφαλώς οι παραπάνω ρίμες (είδατε πώς την πάτησα;) είναι φανταστικές, δεν έχουν γίνει από τα παιδιά, αλλά δείχνουν πώς θα μπορούσε το ένα παιδί να κουμπώσει τη δική του σύντομη ιστορία πάνω στην προηγούμενη. Στο τέλος θα έχει δημιουργηθεί μια ιστορία από 20-25 μικρές ιστορίες που περιέχονται η μία στην άλλη πλάθοντας το δικό μας σύμπαν εγκιβωτισμού.

    Είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα δημιουργική εκτροπή.

    β) Είναι φως φανάρι και δε χρειάζεται να είσαι κανένας πολυμήχανος για να αντιληφθείς ότι αυτή η ιστορία του Ηλία είναι μανούλα για μια καλοκαιρινή γιορτή σε νηπιαγωγείο και δημοτικό σχολείο. Οι ρόλοι είναι πραγματικά πολλοί, η εναλλαγή απίστευτη, οι διάλογοι που μπορούν να στηθούν λιτοί, η χοροκίνηση πλούσια. Ενδεικτικά αναφέρω ότι στο βιβλίο εμφανίζονται εκτός από τον Ηλία:  πειρατές/ναυτικοί, η Χρυσομαλλούσα και τρεις αρκούδες, ο ατρόμητος ιππότης και ο δράκος, η βατραχίνα στο νούφαρο, πουλιά, κουκουβάγια, κοράκι και βελανιδιά, κορίτσι με μαμά του και εξωγήινοι, κλέφτης, αστυνομικοί, βασιλιάς, κροκόδειλος, ψάρια, βασίλισσα της Αγγλίας, αστροναύτης, φάντασμα και αρκετοί ακόμα δεύτεροι ρόλοι.

    Με τέτοιο πλήθος ρόλων, αυτοσχεδιάζεις και μεγαλουργείς. Το σκηνικό μπορεί να είναι απλώς ένα τεράστιο βιβλίο από τις σελίδες του οποίου θα βγαίνουν τα παιδιά-ηθοποιοί. Μάλιστα όταν τελειώσει η παράσταση μπορούν τα παιδιά να γυρίσουν την τεράστια σελίδα φτάνοντας σε εκείνη που λέει... ΤΕΛΟΣ.

    Η Ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία είναι ένα ακόμα εμπνευσμένο βιβλίο από την κορυφαία στο είδος Τζούλια Ντοναλντσον, εικονογραφημένη με το χαρακτηριστικό στυλ του Άξελ Σέφλερ. Οι δημιουργοί του Γκρούφαλο είναι ξανά εδώ.

    Από τις εκδόσεις Πατάκη. Must στα ελληνικά.

  • Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

    ***

    Η Τζούλια Κάθριν Ντόναλντσον Σίλντς γεννήθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1948 στο Χάμπστεντ του Λονδίνου. Σπούδασε Δράμα και Γαλλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ Παντρεύτηκε το 1972 τον πάλαι ποτέ συμφοιτητή της Μάλκολμ Ντόναλντσον με τον οποίο ζει σήμερα στη Γλασκόβη της Σκωτίας μαζί με τους δυο γιους τους. Έχει γράψει μερικά από τα κορυφαία και ευπώλητα παιδικά βιβλία όλων των εποχών όπως το "Γκρούφαλο" καθώς και το "Μια σκούπα, μα τι σκούπα" που γνώρισε επίσης τεράστια επιτυχία.  Επίσης, έχει γράψει παιδικά θεατρικά έργα και τραγούδια, και διευθύνει τακτικά εργαστήρια αφήγησης παραμυθιού και θεατρικά εργαστήρια. Το 2011 της απονεμήθηκε ο βασιλικός τίτλος MBE για τις υπηρεσίες της στη λογοτεχνία, καθώς και ο τίτλος Children's Laureate.

    Βιβλία της μεταφρασμένα στα ελληνικά
    Το Γκρούφαλο, Εκδόσεις Πατάκη (2000, 2004, 2009, 2014, 2015)
    Ο αρκούδος ταχυδρόμος, Εκδόσεις Πατάκη (2001)
    Οι κάλτσες του αλεπουδίνου, Εκδόσεις Πατάκη (2001)
    Το γουρουνάκι παίζει κρυφτό, Εκδόσεις Πατάκη (2001)
    Το λαγουδάκι θέλει να κοιμηθεί, Εκδόσεις Πατάκη (2001)
    Το μαγικό σκουπόξυλο, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2002)
    Η πριγκίπισσα Καθρεφτούλα, Κέδρος (2004)
    Η πριγκίπισσα Καθρεφτούλα και τα μαγικά παπούτσια, Κέδρος (2007)
    Τοσοδούλης, ο παραμυθάς του βυθού, Εκδόσεις Πατάκη (2007)          
    Το μικρό Γκρούφαλο, Εκδόσεις Πατάκη (2014)
    Ζωγραφίζω παρέα με το Γκρούφαλο, Εκδόσεις Πατάκη  (2015)
    Η ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία, Εκδόσεις Πατάκη (2015)
    Ο γάμος των δύο σκιάχτρων, Ίκαρος (2015)       
    Το τρολ, Εκδόσεις Πατάκη (2015)           
    Μια σκούπα, μα τι σκούπα!, Εκδόσεις Πατάκη (2015)  
    Παιχνίδια παρέα με το Γκρούφαλο, Εκδόσεις Πατάκη (2015)

    Τα βιβλία της στις εκδόσεις Πατάκης εδώ.

    ***

    Ο ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

    ***

    Γνωρίστε τον βραβευμένο εικονογράφο Άξελ Σέφλερ όπως μας συστήθηκε ο ίδιος…

    “Γεννήθηκα στο Αμβούργο, στην Δυτική Γερμανία το 1957. Πέρασα τα παιδικά μου χρόνια εκεί μαζί με τους γονείς μου, τον αδερφό και την αδερφή μου. Ο πατέρας μου ήταν διευθυντής ενός εργοστασίου φιστικιών, η μητέρα μου ασχολούνταν με τα οικιακά. Από πολύ μικρός μου άρεσε να ζωγραφίζω και όταν τελείωσα το σχολείο ήξερα ότι ήθελα να κάνω κάτι σε σχέση με την τέχνη. Έκανα αίτηση σε μια σχολή καλών τεχνών με σκοπό να γίνω δάσκαλος καλλιτεχνικών αλλά με απέρριψαν. Έπειτα, σπούδασα Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο του Αμβούργου αλλά σύντομα διαπίστωσα ότι δεν είμαι ο ακαδημαϊκός τύπος!
    Πέρασα ένα χρόνο κάνοντας κοινωνική θητεία, όχι στρατό και εκείνη την περίοδο πήγα να επισκεφτώ ένα φίλο που φοιτούσε σε μια σχολή καλών τεχνών στην Αγγλία. Αυτό μου έδωσε την ιδέα να ζήσω στο εξωτερικό και να σπουδάσω εκεί. Με δέχτηκαν σε μια σχολή BA course Visual Communications στο Corsham, στην Αγγλική ύπαιθρο οπού ήμουν περιτριγυρισμένος από πρόβατα και παγώνια. Εκείνα τα χρόνια ήταν που αποφάσισα να γίνω εικονογράφος.
    Αφού τέλειωσα τη σχολή, έδειξα το πορτοφόλιο με τις εργασίες μου σε διάφορες εταιρίες στην Αγγλία και σύντομα βρήκα δουλειά ως εικονογράφος για παιδικά βιβλία. Έκανα και κάποιες δουλειές για διαφημιστικές εταιρίες. Το πρώτο βιβλίο που εικονογράφησα λεγόταν ‘Daley B’ από τον Τζον Μπλέικ και το 1992 εκδόθηκε το πρώτο μου βιβλίο με την Τζούλια Ντόναλντσόν που λεγόταν ‘A Squash and a Squeeze’. Ο εκδότης μας έφερε σε επαφή και ξεκίνησε την συνεργασία μας. Το 1999 βγήκε το βιβλίο «Το Γκρόφαλο» και από τότε η Τζούλια και εγώ έχουμε γράψει πάρα πολλά βιβλία μαζί. Το «Γκρόφαλο» ήταν μέχρι στιγμής η πιο επιτυχημένη μας συνεργασία. Γενικά έχω εικονογραφήσει πάνω από 100 βιβλία και έχω δουλέψει με εκδότες σε διάφορες χώρες του κόσμου. Τα τελευταία χρόνια, περνάω τον χρόνο μου εικονογραφώντας βιβλία για παιδιά. Δεν ασχολούμαι ιδιαίτερα με εικονογραφήσεις εφημερίδων και περιοδικών”

  • Απόστολος Πάππος
    #

    Είμαι δημιουργός και διαχειριστής ύλης του ELNIPLEX από την πρώτη του ώρα. Εργάζομαι ως νηπιαγωγός τα τελευταία 15 χρόνια, στη δημόσια εκπαίδευση, τα 5 τελευταία στο 10ο Νηπιαγωγείο Κερατσινίου.

    Θα ζήσω ως τα 78 μου σίγουρα. Για μετά δεν παίρνω όρκο.

    Επικοινωνία: apostolos@elniplex.com, info@elniplex.com