Η μαύρη πεταλούδα, της Έρης Ρίτσου

20/04/2015 19:00:00

  • Τίτλος: Η μαύρη πεταλούδα
    Συγγραφέας: Έρη Ρίτσου
    Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια
    Επιμέλεια-Διόρθωση: Μαρία Πανάκη
    Εκδόσεις: Κέδρος, Φεβρουάριος 2015
    ISBN: 978-960-04-4587-9
    Σελίδες: 36
    Μέγεθος: 23 Χ 23
    ISBN: 978-960-04-4587-9

    Αγόρασέ το

    i-mavri-petalouda_coverΣ’ έναν τόπο μακρινό ζούσε μια μικρή μαύρη πεταλούδα. Δεν ήξερε πόσο χαρούμενη ήταν μέχρι που μεγάλη ξηρασία χτύπησε τον τόπο της. Οι πεταλούδες αρρώσταιναν, παρέλυαν. Ο τόπος ερήμωνε. Η μητέρα της, άρρωστη κι ετοιμοθάνατη, την “έδιωξε”, να φύγει, να σωθεί. Πέταξε θλιμμένη για τόπο μακρινό κι αντάμωσε ένα πανέμορφο, καταπράσινο λιβάδι. Ένας μικρός κίτρινος πεταλούδος την υποδέχτηκε με κατανόηση, παρότι του φάνηκε περίεργο το μαύρο χρώμα της. Όμως όλες οι άλλες πεταλούδες, με μπροστάρη έναν καφέ-γκρι πεταλούδο, δεν είδαν με καλό μάτι τον ερχομό της. “Δε μπορούμε να αφήσουμε τη μαύρη πεταλούδα να τρώει το φαγητό μας”, είπε μια. “Να φύγεις, δε σε θέλουμε εδώ”, είπε ο καφέ-γκρι πεταλούδος.

    Η απειλή “να έρθουν κι άλλες μαύρες πεταλούδες στο λιβάδι τους και να πίνουν τους χυμούς τους” έκανε τις περισσότερες πεταλούδες εχθρικές κι η μαύρη πεταλούδα έφυγε. Μα ο κίτρινος πεταλούδος δεν άφησε τα πράγματα στην τύχη τους. Πέταξε πίσω της και αποφάσισε να μείνει κοντά της και να βγαίνουν τα βράδια που δεν θα τους έβλεπε κανείς να τρώνε.

    Μα ήρθε και σε τούτο το λιβάδι μια μέρα από εκείνες που δε θες να ξέρεις πως υπάρχουν. Ένα μεγάλο γκρι σύννεφο στρογγυλοκάθισε πάνω από το λιβάδι. Ο ήλιος κρύφτηκε και πήρε το φως μαζί του. Τα λουλούδια άρχισαν να ζαρώνουν. Το φαγητό για τις πεταλούδες άρχισε να σώνεται κι εκείνες έβαζαν πλώρη για να αρρωστήσουν. Η μαύρη πεταλούδα το είχε ξαναδεί το έργο. Με σύμμαχο τον κίτρινο πεταλούδο κατάστρωσαν ένα σχέδιο, απλό στη σύλληψη, μεγάλο στην καρδιά. Κι η παρτίδα σώθηκε από την προνοητικότητα και κυρίως την έλλειψη μίσους από τη μαύρη πεταλούδα.

    “Η μαύρη πεταλούδα” της Έρης Ρίτσου είναι η γνήσια ιστορία ενός πολιτικού πρόσφυγα, ενός μετανάστη όπως συνηθίζουν οι πολλοί να τους λένε. Η μαύρη πεταλούδα φεύγει από τον τόπο της όταν αυτός καταστρέφεται. Από λάθος επιλογές; Από έλλειψη προνοητικότητας; Από κάποιο φυσικό φαινόμενο στο οποίο δεν υπήρχε απάντηση; Ίσως και όλα αυτά μαζί. Αναζητά με τις ευλογίες της μητέρας της έναν νέο τόπο να ανθίσει. Στοπ.

    Κάθε αληθινή μάνα, κάθε αληθινός γονιός, όχι ετοιμοθάνατος ή άρρωστός, μα υγιής κι ακμαίος ακόμα, οφείλει να κάνει αυτό που έπραξε η μαμά πεταλούδα:

    “Εγώ πεθαίνω, κι αν θες να πεθάνω χαρούμενη, φύγε τώρα μακριά. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη χαρά για μένα από το να ξέρω πως εσύ είσαι καλά.”

    Η αληθινή μάνα “διώχνει” το παιδί της μακριά. Να ανοίξει τα φτερά του. Να βρει το δικό του φτερούγισμα. Δεν το κρατά κοντά της για να το ευνουχίσει με τη δικαιολογία της αγάπης. Ειδικά όταν δεν υπάρχει τίποτα να ζήσεις αν μείνεις.

    Η καινούρια της ζωή στο νέο λιβάδι είναι η επιτομή του ρατσισμού/φασισμού. “Θα φας το φαί μας”, “θα φέρεις τους δικούς σου”, “πώς είσαι έτσι, μαύρη;” και όλα αυτά τα χαριτωμένα. Ακόμα και μετά την καθοριστική συμβολή της μαύρης πεταλούδας η οποία σώζει και τον καφέ-γκρι πεταλούδο, εκείνος δεν μετανοεί, συνεχίζει να μουρμουρά. Ο πραγματικός φασίστας είναι εκείνος που δεν αναγνωρίζει τίποτε καλό σε εκείνον που μισεί, ακόμα κι αν έχει σωθεί η ίδια του η ζωή χάρη σ’ αυτόν.

    Οι αφηγηματικές επιλογές της Έρης Ρίτσου δίνουν στο παραμύθι μια ξεκούραστη ώθηση. Προτάσεις κοφτές, διάλογοι μικροί και μεστοί, απουσία πλατειασμών και λέξεων που βαραίνουν την απόλαυση της ανάγνωσης, λόγος παραμυθένιος. Μια καθαρή ιστορία που κουβαλά τους δικούς της συμβολισμούς. Μετανάστευση, προνοητικότητα, μητρική αγάπη, φιλία (αυτό το μαγικό φίλτρο που στηρίζει τη ζωή), ρατσισμός.

    -Οι πεταλούδες είναι πολύχρωμες. Άσπρες, κίτρινες, κόκκινες και καφετιές, με πολλά χρώματα!
    -Στον τόπο απ’ όπου έρχομαι είναι όλες μαύρες.

    Αυτό το αγκάθι της ανεκτικότητας και της αποδοχής του διαφορετικού. Όχι του διαφορετικού που βλάπτει και συντηρητικοποιεί τις κοινωνίες, μην μπερδεύεσαι. Του διαφορετικού που δε θέλει να σου επιβάλλει τίποτε, παρά μόνη τη θέλησή του να ζήσει.

    Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια έχει στιγμές που καθηλώνει το βλέμμα. Δεν έχει ιδιαίτερα αφαιρετικά στοιχεία, δεν λειτουργεί αυτόνομα. Συμβαδίζει με το κείμενο. Αλλά έχει εκείνες τις εξαιρετικές επιλογές στα χρώματα και τις αντιθέσεις που συνηθίζει η εικονογράφος που δεσμεύουν το βλέμμα και το ομορφαίνουν.

     

  • Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

    ***

    Η Έρη Ρίτσου γεννήθηκε το 1955 στο Bαθύ και μεγάλωσε στο Kαρλόβασι της Σάμου. Είναι κόρη της γιατρού Γαρυφαλιώς Γεωργιάδου-Pίτσου και του ποιητή Γιάννη Pίτσου. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία και εργάστηκε στην Eθνική Tράπεζα της Eλλάδας. Συνταξιούχος πια, μοιράζει το χρόνο της ανάμεσα στη Σάμο και στην Αθήνα. Έχει μια κόρη, τη Λητώ, και πολλούς καλούς φίλους.

    ΜΠΑΛΟΥ ΓΚΑΛΟΥ ΝΤΑΛΟΥ τρεις φίλοι παχουλοί που αλλάξανε βιολί, Κέδρος, 2016
    Η μαύρη πεταλούδα, Κέδρος, 2015
    Η μικρή καμηλοπάρδαλη που δεν έτρωγε το φαγητό της, Κέδρος, 2010
    Μυστικά και αποκαλύψεις, Κέδρος, 2006
    Γιατρός επαρχίας, Κέδρος, 2004
    Η καλή μεγάλη καφετιά αρκούδα βρήκε την ευτυχία, Κέδρος, 2002
    Οι τρεις βασιλοπούλες, Κέδρος, 2001

    ***

    Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

    ***

    Η Ναταλία Καπατσούλια γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε γαλλική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και σκίτσο στο εργαστήρι του Σπύρου Ορνεράκη. Έχει συνεργαστεί με παιδικά περιοδικά ως μεταφράστρια και σκιτσογράφος και με πολλούς εκδοτικούς οίκους ως εικονογράφος παιδικών βιβλίων. Έχει προταθεί δύο φορές για το Κρατικό Βραβείο Εικονογράφησης και μία φορά για το Βραβείο του περιοδικού Διαβάζω.

    Τα βιβλία της (τα τελευταία 5 χρόνια)
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Απόλλωνας και Άρτεμη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Αχιλλέας και Έκτορας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Αριστοφάνης, 445-386 π.Χ., Βάτραχοι, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Δαίδαλος και Ίκαρος, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Συλλογικό έργο, Ζήτω οι διακοπές: Για παιδιά που τελείωσαν την Α΄ δημοτικού, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Συλλογικό έργο, Ζήτω οι διακοπές: Για παιδιά που τελείωσαν το νηπιαγωγείο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Η εξέγερση του Πολυτεχνείου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Ρώσση - Ζαΐρη, Ρένα, Η μαγισσούλα των Χριστουγέννων, Ψυχογιός (2012)     
    Τριβιζάς, Ευγένιος, Η Πουπού και η Καρλότα, Μεταίχμιο (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
     Μανδηλαράς, Φίλιππος, Κωνσταντίνος Κανάρης, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Σβορώνου, Ελένη, Ντετέκτιβ Βεντουζίνι: Ο βυθός με τα σοκολατόδεντρα, (2012)     
    Τριβιζάς, Ευγένιος,
    Ο Αναστάσης και η ουρά της στάσης, Μεταίχμιο (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Ηρακλής, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Θησέας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος  (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Ιάσονας και η Αργοναυτική Εκστρατεία, Εκδόσεις Παπαδόπουλος  (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Πάρις και η Ωραία Ελένη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μπίζη, Αλεξάνδρα, Ο πειρατής Περπερούα στο στοιχειωμένο κάστρο, Εκδόσεις Πατάκη(2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Οι 12 θεοί του Ολύμπου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Αριστοφάνης, 445-386 π.Χ., Πλούτος, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ποσειδώνας, ο θεός της θάλασσας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μπαμπέτα - Μπακιρτζή, Ιωάννα, Πριγκιπικά γενέθλια, Μεταίχμιο (2012)     
    Ψύλλου, Ρίτσα, Τα φιλαράκια, Πεδίο (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Το έπος του '40, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μάστορη, Βούλα, 1945-2016, Το κουνιστό δόντι της Φρύνης, Ψυχογιός (2012)     
    Μάστορη, Βούλα, 1945-2016, Το κουνιστό δόντι της Φρύνης, Ψυχογιός (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Το χρυσόμαλλο δέρας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2012)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Αθήνα, η πόλη της Αθηνάς, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)         
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Διόνυσος, ο κεφάτος θεός, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Μπίζη, Αλεξάνδρα, Ένας αδελφός για τη Σίσυ Μπλουμ, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Παπαθεοδούλου, Αντώνης,
    Έχω για συμμαθητή έναν πειρατή, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Κοντόρα, Εύη, Η συμμορία των εφτά, Ψυχογιός (2013)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Δούρειος Ίππος, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Ρώσση - Ζαΐρη, Ρένα, Ο Μπουμτριαλαλί με το κόκκινο λειρί, Ψυχογιός (2013)     
    Ρώσση - Ζαΐρη, Ρένα, Ο Μπουμτριαλαλί με το κόκκινο λειρί, Ψυχογιός (2013)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ο Οδυσσέας στην Ιθάκη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Παπαθεοδούλου, Αντώνης, Όχι, κυρία!, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Συλλογικό έργο, Τα μαγικά υφάσματα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Στεφανή, Μπήλη, Τα Νανάκια και η πριγκίπισσα Αϋπνία, Μίνωας (2013)     
    Μουρίκη, Κατερίνα, Τα φιδάκια της Παναγιάς, Παρρησία (2013)     
    Παναγιωτοπούλου - Ρίζου, Λίτσα, Τα φιλαράκια μας, Ψυχογιός (2013)     
    Ρουγγέρη, Κάρμεν, Το παιδί και το όνειρο, Διάπλαση (2013)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Το ταξίδι του Οδυσσέα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2013)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Γεώργιος Καραϊσκάκης, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Ένα αλλιώτικο αδελφάκι, Εκδόσεις Πατάκη (2014)     
    Συλλογικό έργο, Η Ελλάδα που αγαπώ, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Συλλογικό έργο, Κράτα τον κόσμο στα χέρια σου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Κωνσταντινούπολη η βασίλισσα των πόλεων, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Τσιτιρίδου - Χριστοφορίδου, Εύη, Μην τρως τη μαμά μου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι του Μεσολογγίου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2014)     
    Δημουλίδου, Χρυσηίδα - Χρύσα, Οι λαμπάδες που επαναστάτησαν, Διάπλαση (2014)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ποιος φοβάται τα τσακάλια;, Εκδόσεις Πατάκη (2014)     
    Κυρίτση, Ιωάννα, Ριχάρδος ο ξεροκέφαλος, Διάπλαση (2014)     
    Παπανικολάου, Ρούλα Α., Τα αινίγματα της αλφαβήτας, Διάπλαση (2014)     
    Κωνσταντινίδου, Μαργαρίτα, Το παπάκι ο Νηπίο πάει στο νηπιαγωγείο, Βεργίνα (2014)
    Συλλογικό έργο, Ένα πατάρι όνειρα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2015)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Η Ανάσταση του Χριστού, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2015)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Η αντίσταση των Ελλήνων, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2015)     
    Ρίτσου, Έρη,
    Η μαύρη πεταλούδα, Κέδρος (2015)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Η μάχη του Μαραθώνα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2015)     
    Συλλογικό έργο, Μυστηριώδεις εξαφανίσεις στο νησί, Διάπλαση (2015)     
    Σβορώνου, Ελένη, Ντετέκτιβ Βεντουζίνι: Το μυστικό της φώκιας, Μεταίχμιο (2015)     
    Παπανικολάου, Ρούλα Α.,
    Οι γλωσσοδέτες της αλφαβήτας, Διάπλαση (2015)     
    Ζωντανού, Κατερίνα, Ομιλείτε πλουτωνικά;, Μεταίχμιο (2015)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Τα θαύματα του Χριστού, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2015)     
    Μπιρπίλη, Σπυριδούλα,
    Της μουσικής το παραμύθι, Διάπλαση (2015)       
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, 12 богов Олимпа, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016) 
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Die zwölf Götter des Olymp, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Les douze dieux de l' Olympe, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, The Twelve Gods of Olympus, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
    Ρώσση - Ζαΐρη, Ρένα, Ένα Πάσχα και μισό, Ψυχογιός (2016)     
    Σακελλαρίδης, Γιώργος, Ένα τρίγωνο στην χώρα των κύκλων, (2016)     
    Κουτσοδημητροπούλου, Τζένη,
    Ζητείται ιππότης, Μεταίχμιο (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Κρήτη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
    Σταμουλάκη, Κέλλυ,
    Μόνο αν το πιστέψεις, Διάπλαση (2016)     
    Μιχαήλ, Σύρμω, Ο πιο γλυκός χορός, Μεταίχμιο (2016)     
    Ζωντανού, Κατερίνα, Ο πύργος της Λίζας, Μεταίχμιο (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος,
    Οι Ολυμπιακοί αγώνες, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
    Τερκεσίδου, Λένα, Οι σωματοφύλακες της κατσαρόλας, Μίνωας (2016)     
    Μουσιώνη, Λίνα,
    Το μουσείο των υποσχέσεων, (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ύπνος; Μόνο με παρέα!, Εκδόσεις Πατάκη (2016)     
    Μανδηλαράς, Φίλιππος, Ψέματα μεγάλα, ψέματα μικρά, Εκδόσεις Πατάκη (2016)

    Μιχαήλ, Γιούλα, Ο μαγικός αυλός, Διάπλαση (2017)
    Αυτζής, Μερκούριος, Γιασμίν, Ψυχογιός (2017)
    Μουσιώνη, Λίνα, Ζητείται άλογο για αμαζόνα, Μεταίχμιο (2017)

  • Απόστολος Πάππος
    #

    Είμαι δημιουργός και διαχειριστής ύλης του ELNIPLEX από την πρώτη του ώρα. Εργάζομαι ως νηπιαγωγός τα τελευταία 15 χρόνια, στη δημόσια εκπαίδευση, τα 5 τελευταία στο 10ο Νηπιαγωγείο Κερατσινίου.

    Θα ζήσω ως τα 78 μου σίγουρα. Για μετά δεν παίρνω όρκο.

    Επικοινωνία: apostolos@elniplex.com, info@elniplex.com