Η παγκόσμια μεγαλοφυία που δεν πήγε σχολείο ποτέ

22/03/2017 16:00:00

  • Μετά τον Άλμπερτ Αινστάιν, τον Γουόλτ Ντίσνει και τον Άλαν Τού(ι)ρινγκ, το elniplex πλησιάζει σήμερα έναν άλλο διάσημο απροσάρμοστο και α-σχολικό τύπο, ίσως τη μεγαλύτερη μεγαλοφυία του κόσμου.

    Ο πατέρας του και η μάνα του γνωρίστηκαν σε ένα ταξίδι του πρώτου στο χωριό της δεύτερης. Ίσως και να ερωτεύθηκαν. Δε μας το μαρτυρά κανείς. Το σίγουρο όμως είναι ότι συνευρέθηκαν. Και από τη συνεύρεσή του συμβολαιογράφου Πιέτρο και της φτωχής χωρικής Κατερίνας ήρθε στον κόσμο μια μεγαλοφυία, ίσως η μεγαλύτερη γνωστή αυτού του κόσμου. Δεν το ξέρει κανείς ακόμα αλλά αυτό θα συμβεί μερικά χρόνια μετά.

    Οι γονείς της μεγαλοφυίας μας θα παντρευτούν τον επόμενο χρόνο. Αλλά όχι μεταξύ τους. Εκείνος θα παντρευτεί την κόρη ενός συναδέλφου συμβολαιογράφου και εκείνη έναν εργάτη της περιοχής. Η δεύτερη γυναίκα του μπαμπά θα πεθάνει άτεκνη λίγα χρόνια μετά και εκείνος θα ξαναπαντρευτεί. Μην τα πολυλογούμε, ο πατέρας παντρεύτηκε και τρίτη και τέταρτη φορά και απέκτησε 15 παιδιά επισήμως γιατί μην βάζετε το χέρι σας στο φωτιά ότι τα αναγνώρισε όλα όπως μας πληροφορεί ο βιογράφος Μάικλ Γουάιτ.

    Η μεγαλοφύια μας θα μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον παράξενο, όπως καταλαβαίνετε. Ήταν το παιδί το νόθο, το εξώγαμο, αυτό που εγκαταλήφθηκε από τη μητέρα του, που το μεγάλωναν οι παππούδες του. Παρεμπιπτόντως, πήγε κάτι λίγο στο σχολείο του χωριού αλλά μετά τα παράτησε. Ήταν και αριστερόχειρας βλέπεις και αυτό ήταν πολύ παράξενη συνήθεια -μην πούμε αμάρτημα- εκείνη την εποχή. Την ανατροφή του φρόντισε ο παππούς και ο θείος Φραντσέσκο. Γραφή και ανάγνωση έμαθε από την οικογένεια, για λατινικά ας το αφήσουμε καλύτερα, έμαθε μόνος του στα εικοσιφεύγα του. Μόλις πέθανε ο παππούς, τον ανέλαβε ο μπαμπάς του. Θέλοντας να τον κάνει τραπεζίτη, τον στρώνει στα μαθηματικά. Και καθώς ο μικρός τους παραέπαιρνε τους αριθμούς, τον έκανε φιτίλι τον μπαμπά κάθε τρεις και λίγο. Αλλά και υπερήφανο. Με μια τέτοια υπερηφάνια πήγε ο πατέρας του στον μεγάλο ζωγράφο της εποχής, τον Αντρέα ντελ Βερόκιο και του έδειξε τα σχέδια του γιου του.

    Στα 14 του βρίσκεται στο φημισμένο αυτό εργαστήρι. Πλένει πινέλα, φτιάχνει χρώματα, καθόλου δεν τον ενοχλεί, ζει σε ένα περιβάλλον που πάντα ήθελε να ζει. Μέχρι τα 20 του είχε πάρει προαγωγή. Έγινε από μαθητής δάσκαλος. Στο εργαστήρι του Βερρόκιο πιθανότατα έγινε και ομοφυλόφιλος ενώ στα 23 του κατηγορήθηκε και για σοδομία μαζί με άλλους τρεις νεαρούς αλλά αθωώθηκε καθώς η κατηγορία αποδείχθηκε πλεκτάνη.

    Τέλος πάντων, είναι τότε που ο Βερόκιο πρέπει να παραδώσει τον περίφημο πίνακά του "Η Βάπτιση του Χριστού". Προτείνει στη μεγαλοφυία και στον άλλο τρανό του μαθητή, έναν... Μποτιτσέλι, να φτιάξουν ένα μέρος του έργου για να προλάβει. Η μεγαλοφυία μας φτιάχνει έναν άγγελο που αφήνει τον δάσκαλό του με το στόμα ανοιχτό. Ούτε εκείνος δεν ζωγράφιζε έτσι. Χαμός. Ο δάσκαλος, λέει ο Τζόρτζιο Βασάρι, δεν ξαναπιάνει πινέλο ποτέ, παραμερίζοντας στο μεγάλο ανερχόμενο μαθητή του.

    Ο "μαθητής" διαβάζει σχεδόν τα πάντα. Μελετά φιλοσοφία, γλυπτική, γεωμετρία, προοπτική, ανατομία, υδραυλικά συστήματα, μαθηματικά, πτήση των πουλιών, αρχιτεκτονική. Δεν του ξεφεύγει τίποτα.

    Μια από τις δεκάδες μηχανές που δημιούργησε η μεγαλοφυία.
    Φώτο: Μετατροπέας κίνησης, Μουσείο Φλωρεντίας

    Μην τα πολυλογούμε. Η μεγαλοφυία μας θα μεγαλουργήσει σε δεκάδες επιστημονικά και καλλιτεχνικά πεδία. Θα φτιάξει εκ του μηδενός πολεμικές και πτητικές συσκευές όταν το να πετάξουν οι άνθρωποι ήταν κάτι παραπάνω από επιστημονική φαντασία, επιστημονικά και μουσικά όργανα, θα συνθέσει μουσική, θα δημιουργήσει οχυρωματικά έργα, θα εφεύρει συσκευές και μηχανές κάθε είδους, θα κατασκευάσει οδικά, υδρευτικά και αποχετευτικά δίκτυα ενώ θα μελετήσει ένα πλήθος ζητημάτων και ερωτημάτων. Γνωστή είναι η πρωτιά του στην εξήγηση γιατί ο ουρανός είναι μπλε.

    Το Castello Sforzesco. Πλάι στον ηγεμόνα του Μιλάνου Sforza, η μεγαλοφυία μας άπλωσε όλο της το μεγαλείο.

    Θα ταξιδέψει, θα θέσει εαυτόν στην υπηρεσία σημαντικών αρχόντων της εποχής, θα φανερώσει το τεράστιο εύρος της καλλιτεχνικής και επιστημονικής του οξυδέρκειας σε ένα πλήθος τομέων, θα επινοήσει δεκάδες καθημερινές συσκευές που χρησιμοποιούμε ακόμα και σήμερα αλλά κυρίως θα προχωρήσει τη ζωγραφική πολλά βήματα ψηλότερα. Σε αυτόν ανήκουν οι δύο διασημότεροι ίσως πίνακες όλων των εποχών παγκοσμίως. Πρόκειται για την πλέον πολυσυζητημένη προσωπογραφία αλλά και την πιο πολυδιάσταση απεικόνιση του Ιησού και των μαθητών του στην πλέον χαρακτηριστική τους στιγμή.

    Ο δεύτερος πίνακας ζωγραφίζεται από τη μεγαλοφυία μας κατόπιν παραγγελίας του Λουδοβίκου Σφόρτσα στο μοναστήρι της Σάντα Μαρία ντελλε Γκράτσιε όπου μπορεί κανείς να τον επισκεφθεί και σήμερα αρκεί βέβαια να έχει κλείσει μερικούς μήνες πριν την κράτησή του γιατί δεν μπορείς να μπεις ούτε καν διάνοια διαφορετικά. Είναι ο περίφημος Μυστικός Δείπνος, πίνακας που τροφοδότησε μελετητές, εικαστικούς και συνωμοσιολόγους με άπειρες ιδέες, θεωρίες, προσεγγίσεις, βιβλία, ταινίες κ.α. για τους συμβολισμούς του, τα ετερόκλητα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν, τις εικαστικές και φιλοσοφικές του σημάνσεις.

    Santa Maria delle Grazie, Μιλάνο. Εδώ εκτίθεται ο Τελευταίος Δείπνος.

    Όσο για τον πρώτο πίνακα, την προσωπογραφία, εκλάπη το 1911 και βρέθηκε τυχαία 2 χρόνια αργότερα στη Φλωρεντία. Πρόκειται ασφαλώς για τη Μόνα Λίζα ή Τζοκόντα, τη γυναίκα με τα πολλά πρόσωπα και συναισθήματα που αποτελεί κεντρικό έκθεμα στο μουσείο του Λούβρου σήμερα και έχει δεχθεί την περισσότερη μελέτη και ερμηνείες από οποιονδήποτε άλλο πίνακα παγκοσμίως.

    Η μεγαλοφυία ονομαζόταν ασφαλώς Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Ο απροσάρμοστος νεαρός που πέρασε και δεν ακούμπησε στα σχολικά θρανία, που έμαθε γραφή, ανάγνωση και μαθηματικά σπίτι του, που παρατηρούσε τη φύση, τον τρόπο πτήσης των πουλιών και τη ροή του νερού, προφανώς και δεν πρόλαβε να καταστραφεί από κάποιον ορθολογιστή δάσκαλο της εποχής (τέτοιοι είναι οι περισσότεροι και τότε και τώρα), να μάθει να λύνει προβλήματα παντελώς ανούσια, να μαθαίνει την ιστορία της Γουαδελούπης αλλά όχι της γειτονιάς και της πόλης του, να μαθαίνει φυσικούς τύπους αλλά όχι να παρατηρεί την ίδια τη φύση. Ο Λεονάρντο ήταν υπερβολικά οξυδερκής και συν το τυχαίο του πράγματος τη γλίτωσε, μεγαλούργησε και έγινε ο θρύλος που είναι για όλον τον κόσμο σήμερα. Κακός μαθητής=φταίει το σχολείο=μελλοντική μεγαλοφυία; Σε καμία περίπτωση. Αλλά και κακός μαθητής= χαζός και κατεστραμμένος... σε καμία περίπτωση.

    Πηγές
    Michael White, Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Ο πρώτος επιστήμονας, εκδ.Κάτοπτρο, Αθήνα, 2004

    Leonardo da Vinci, genio delle macchine: catalogo (del Museo delle grandi macchine funzionanti ed interattive tratte dai codici di Leonardo da Vinci, Firenze, 2005
    Wikipedia

  • Απόστολος Πάππος
    #

    Είμαι διαχειριστής ύλης του ELNIPLEX από την πρώτη του ώρα. Εργάζομαι ως νηπιαγωγός τα τελευταία 13 χρόνια, στη δημόσια εκπαίδευση, τα 3 τελευταία στο 10ο Νηπιαγωγείο Κερατσινίου.

    Διαβάζω βιβλία, ανθρώπους, έργα τέχνης, τοπία, ιδέες και προσπαθώ να αποτυπώσω στα γραπτά μου όσα μου λένε. Δεν είμαι κριτικός βιβλίου ή τέχνης. Είμαι όσα άλλα αγαπώ και δε δηλώνω, όσα αγγίζω και δεν πληγώνω, όσα περπατώ μα δεν τρέχω, όσα σκέφτομαι μα δε γράφω ποτέ, όσα γράφω μα δε ξέρεις.

    Θα ζήσω ως τα 78 μου σίγουρα. Για μετά δεν παίρνω όρκο. Ως τότε θα ζητιανεύω μία μέρα ακόμη.

    Έχω σπουδάσει, παρακολουθήσει, διδαχθεί και διδάξει κάμποσα πράγματα και γνωστικά πεδία.

    Από το ELNIPLEX θα δείτε πολλά ακόμα. Γιατί είναι το βλέμμα μας στον κόσμο.

    Επικοινωνία: apostolos@elniplex.com, info@elniplex.com