Ομήρου Οδύσσεια, του Μιχάλη Γκανά

23/12/2016 19:00:00

  • Τίτλος: Ομήρου Οδύσσεια του Μιχάλη Γκανά-Διασκευή για νέους αναγνώστες
    Συγγραφέας (διασκευή): Μιχάλης Γκανάς
    Εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας
    Εκδόσεις: Μεταίχμιο, Οκτώβριος 2016
    Επιμέλεια έκδοσης: Ειρήνη Χριστοπούλου
    Γραφιστική επιμέλεια/ηλεκτρονική σελιδοποίηση: Γιώτα Μπόμπου
    Μακέτα εξωφύλλου: Rinetta Κοσκινίδου
    Σελίδες: 270
    Μέγεθος: 18 Χ 22
    ISBN: 978-618-03-0200-4

    Αγόρασέ το

    Και τι νόημα έχει μια διασκευή της αψεγάδιαστης, παγκόσμιας Οδύσσειας, θα αναρωτηθεί κανείς. Πάντα ερχόταν ένα τέτοιο ερώτημα όταν κάποιος σύγχρονος διασκεύαζε και ξεσκέπαζε θα έλεγα με τον δικό του τρόπο κάτι κλασικό, όσιο και ιερό, ανέγγιχτο για πολλούς, κάτι σαν άγαλμα σε μουσείο αυστηρό που πρέπει να στέκει ακίνητο. "Ελπίζω να μην τραυμάτισα βαριά το έπος του Ομήρου", είπε στον Ιανό ο ποιητής Μ. Γκανάς. Ήταν έντιμο να αναρωτιέται. Είναι σημαντικός δημιουργός ο Γκανάς. Δε φιλοδοξεί ούτε αυτός ούτε κανείς άλλος να μπει στα μέτρα του παππού Ομήρου.

    Παλιός τριτοδεσμίτης κι εγώ, με κάμποσες σπουδές στη φιλολογία μετά το νηπιαγωγών και τα αρχαία ελληνικά πάντοτε αγαπημένα μου, είδα ουκ ολίγες φορές στα ιδιαίτερά μου με μικρούς μαθητές τη βαρεμάρα για να το πω κομψά με την οποία αντιμετώπιζαν και τα αρχαία και τον Όμηρο και τους ανάλογους. Έφταιγε το κείμενο του Ομήρου; Όχι βρε αδερφέ. Σαφώς κι έφταιγε η προσέγγιση των καθηγητάδων σαν εκείνους ή εμάς.

    Και τι ζητάει τώρα το Μεταίχμιο και ο Γκανάς; Ένιωσα διαβάζοντάς το, ότι ο συγγραφέας θέλησε να φέρει την Οδύσσεια εδώ, στο τώρα, να την ενώσει με την μακραίωνη παράδοση των Ελλήνων, με την πολιτισμική παραγωγή τους μετά τον Όμηρο, ως σήμερα. Κάπως έτσι φύτρωσαν και ρίζωσαν - κομψά θα πω όσο μου επιτρέπεται- ο Καβάφης κι ο Σεφέρης, ο Ρίτσος κι ο Μάνος Ελευθερίου, ο Ρασούλης κι ο Γκάτσος, ο Σαββόπουλος κι ο Λευτέρης Παπαδόπουλος. Ο Μ. Γκανάς φέρνει τους μεγάλους Έλληνες στιχουργούς και ποιητές σιμά στον παππού Όμηρο. Δεν κάνει μ' αυτόν τον τρόπο ένα πλησίασμα μόνο στη νεολαία, κλείνοντάς της το μάτι σε στυλ "διάβασε την, είναι πιο ελκυστική για σένα τώρα". Γιατί ποιος σου λέει εσένα ότι κάποιος που βαριέται τον Όμηρο, δε θα βαριέται τον Σεφέρη ή ακόμα ακόμα και τον Ρασούλη από τον οποίο το 60% των νεοελλήνων μάλλον γνωρίζουν μόνο το "Πότε Βούδας, πότε Κούδας" απάνω σε μισκοσκότεινες μπάρες;

    Ο Μ. Γκανάς, θαρρώ, ενώνει πάνω από 20 αιώνες ελληνικού λόγου και τραγουδιού (το έπος τραγούδι είναι επί της ουσίας), θητεύει στο μαγικό λόγο μερικών από τους σημαντικότερους και τους ενσωματώνει στο τρανό κείμενου του μεγάλου "προγόνου". Κι έτσι φτιάχνει κάτι, όχι ακριβώς καινούριο, αλλά κάτι φρέσκο θα το χαρακτήριζα, που προκαλεί το δυσκίνητο ελληνικό σχολείο να του ανοίξει τις πόρτες, να δει μια άλλη ανάγνωση της Οδύσσειας, με αρκετό πεζό λόγο (μου άρεσε περισσότερο από όλα αυτό), προκαλεί τους έφηβους και προέφηβους να δουν την Οδύσσεια ως ένα νέο βιβλίο, ως ένα πολυσήμαντο διαμάντι που δεν είναι εκείνο το βαρετό σχολικό μάθημα που κυνηγάς το βαθμό και τη μέρα του τεστ.

    Πολύ σημαντική διάσταση στο εγχείρημα νομίζω πως δίνει η εισαγωγή συνεπών και πετυχημέων δόσεων χιούμορ, λέξεων και φράσεων που λειτουργούν χιουμοριστικά μέσα στο ομηρικό κείμενο και που ουσιαστικά ελαφραίνουν την αυστηρότητα του ομηρικού κειμένου χωρίς να αλλοιώνουν τίποτα στο λόγο ή τα μηνύματα του... "μεταφρασμένου πρωτοτύπου".

    Δυόμισι χρόνια πήρε στον συγγραφέα αυτή η πολυεπίπεδη διασκευή. Οι δεκαέξι ραψωδίες είναι γραμμένες σε πεζό λόγο ενώ οι οκτώ ραψωδίες σε ιαμβικό, ανομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο, τον στίχο δηλαδή των δημοτικών τραγουδιών.

    Εξαίρετη η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα αλλά και η συνολική αισθητική του βιβλίου που δείχνει πως θα έπρεπε να μπαίνει στα σύγχρονα σχολεία ένα τέτοιο κείμενο, το ποίημα των ποιημάτων, όπως το χαρακτήρισε κι ο συγγραφέας.

    Μου άρεσε πολύ αυτή η διασκευή και ταπεινά την προτείνω σε όλους, μικρούς και μεγαλύτερους.

    ν

    Εκεί που το σκεφτότανε γιατί να τον αφήσουν
    σ' άγνωστο τόπο κι έρημο, σαν καλαμιά στον κάμπο,
    ένας βοσκός εφάνηκε με γκλίτσα και ταγάρι
    με λυγερή κορμοστασιά και πρόσωπο φεγγάρι
    έκανε μπαμ πως ήταν η Αθηνά Παλλάδα.

    ***

    υ

    Ο Οδυσσέας δεν ήθελε σεντόνια, μαξιλάρια
    ούτε φρου φρου κι αρώματα σαν να 'ταν κάνας φλώρος.
    Διάλεξε τον προθάλαμο κρεβατοκάμαρά του,
    έστρωσε βοϊδοτόμαρο μεγάλο κι από πάνω,
    έριξε κάμποσες προβιές και ξάπλωσε για ύπνο.

    ***

    ρ

    Θυµήθηκε ολοκάθαρα εκείνη την ηµέρα
    που διάβηκε στερνή φορά την όµορφη καµάρα
    να πάει στα καράβια του, έτοιµα να σαλπάρουν
    για την Αυλίδα τη µικρή και τη µεγάλη Τροία.
    Με τον λαό τριγύρω του, την Πηνελόπη πλάι
    και τον Τηλέµαχο µωρό να κλαίει και να χτυπιέται
    σαν να ’ταν Κάλχας κι έβλεπε το τι τους περιµένει:
    αυτόν και τη φαµίλια του, τους Έλληνες, τους Τρώες,
    τον Αγαµέµνονα σφαχτό, τον Έκτορα γδαρµένο,
    την Κλυταιµνήστρα φόνισσα και θύµα του παιδιού της,
    τον Αστυάνακτα αλοιφή —αχ, γκρεµοτσακισµένο—,
    τη Χρυσηίδα κόκκινη, στο αίµα της πνιγµένη,
    τον Αχιλλέα άψυχο, άσπρο σαν κιµωλία
    και τ’ άλογά του αθάνατα να κλαιν τ’ αφεντικό τους,
    δροµέα, και πολεµιστή, και µέγα αλογατάρη,
    που ’χε κορµί αθάνατο απ’ την κορφή ως τα νύχια
    και µοναχά στο πόδι του τ’ αδύνατο σηµείο,
    ολίγη σάρκα και θνητή σαν φέτα πορτοκάλι.
    Αχίλλειος η φτέρνα του και πέρασµα θανάτου
    κι εκεί βρήκε να καρφωθεί το βέλος του φονιά του.

    Μόνο η Ελένη έµεινε Ωραία και µοιραία
    του Μενελάου φυσικά και του ωραίου Πάρη.
    Της Σπάρτης η βασίλισσα και όλεθρος της Τροίας
    ή αδειανό πουκάµισο, στην Αίγυπτο χαµένη
    ανάµεσα σε φοινικιές, και µύγες, και χουρµάδες
    σαν έπαθλο για βασιλείς που γίναν κερατάδες.

    Κερδίστε ένα αντίτυπο του βιβλίου

    Το ELNIPLEX και οι ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ σας δίνουν την ευκαιρία να κερδίσετε ένα αντίτυπο του βιβλίου
    Τι πρέπει να κάνετε:

    1. Πατήστε Like στη σελίδα των εκδόσεων ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ στο facebook.
    2. Πατήστε Like στην ανάρτηση στη
    σελίδα του elniplex στο facebook και
    3. Γράψτε ως σχόλιο γιατί σας άρεσε ή δε σας άρεσε η Οδύσσεια στο σχολείο (κάτω από την ανάρτηση στη σελίδα του elniplex στο facebook)

    Ισχύς διαγωνισμού 8 ημέρες από τη δημοσίευση του άρθρου. Ο νικητής ΘΑ ΑΝΑΓΡΑΦΕΙ ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΑΡΘΡΟΥ. Εφόσον ο νικητής είναι εκτός Αθηνών, το βιβλίο θα του αποσταλλεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Αν ο νικητής κατοικεί εντός Αθηνών, θα ειδοποιηθεί να το παραλάβει από τις εκδόσεις.

    Οι κληρώσεις του ELNIPLEX γίνονται με αδιάβλητο σύστημα random generate. Τα βιβλία κληρώνονται για να γνωρίσουν όσο το δυνατόν περισσότεροι αναγνώστες/επισκέπτες τα προϊόντα πολιτισμού που παρουσιάζουμε.

    Νικήτρια του διαγωνισμού είναι η Lamprini Magoulioti

  • Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

    ***

    Ο Μιχάλης Γκανάς γεννήθηκε στον Τσαμαντά Θεσπρωτίας το 1944. Από το 1962 ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Παρακολούθησε Νομικά χωρίς να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Βιβλιοπώλης για μια δεκαπενταετία, συνεργάστηκε αργότερα με την κρατική τηλεόραση ως επιμελητής λογοτεχνικών εκπομπών και σεναριογράφος. Από το 1989 μέχρι το 2005 εργάστηκε ως κειμενογράφος σε διαφημιστική εταιρεία. Έχει εκδώσει εφτά ποιητικές συλλογές, ένα πεζογράφημα, και ένα βιβλίο με μικρές και πολύ μικρές ιστορίες Γυναικών, ενώ έχει μεταφράσει το Άσμα Ασμάτων, τις Νεφέλες και τους Επτά επί Θήβας. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές γλώσσες, ενώ στίχοι του έχουν μελοποιηθεί από γνωστούς Έλληνες συνθέτες.

    Διακρίσεις:
    1994, Κρατικό Βραβείο Ποίησης για την ποιητική συλλογή Παραλογή
    2009, Βραβείο Καβάφη
    2011, Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (Ίδρυμα Πέτρου Χάρη) για το σύνολο του ποιητικού του έργου

    Τα βιβλία του
    Γυάλινα Γιάννενα, Εκδόσεις Καστανιώτη (1989)     
    Μητριά πατρίδα, Εκδόσεις Καστανιώτη (1989)    
    Μαύρα λιθάρια, Εκδόσεις Καστανιώτη (1993)     
    Παραλογή, Εκδόσεις Καστανιώτη (1993)     
    Ακάθιστος δείπνος, Εκδόσεις Καστανιώτη (1994)     
    Στίχοι: Μιχάλης Γκανάς, Μελάνι (2002)     
    Ο ύπνος του καπνιστή, Εκδόσεις Καστανιώτη (2003)    
    Γυάλινα Γιάννενα, Εκδόσεις Καστανιώτη (2004)    
    Μαύρα λιθάρια, Εκδόσεις Καστανιώτη (2007)     
    Μητριά πατρίδα, Μελάνι (2007)   
    Γυναικών, Μελάνι (2010)    
    Άψινθος, Μελάνι (2012)  
    Ποιήματα 1978-2012, Μελάνι (2013)   
    Χριστουγεννιάτικη ιστορία, Μελάνι (2014)   

    Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
    Ανθοδέσμη, Άγρα (1993)    
    Santé, Ύψιλον (1998)     
    Μικρή ζωολογία, Εκδόσεις Πατάκη (1998)  
    Ο δρόμος για την Ομόνοια, Εκδόσεις Καστανιώτη (2005)     
    Μέρες ποίησης, Γαβριηλίδης (2007)     
    Σωτήρης Σόρογκας, Ελληνικά Γράμματα (2007)     
    Σωτήρης Σόρογκας, Εκδόσεις Καστανιώτη (2007)     
    Τα ποιήματα του 2006, Κοινωνία των (δε)κάτων (2007)     
    Τα ποιήματα του 2007, Κοινωνία των (δε)κάτων (2008)     
    Αισθηματική ηλικία, Λιτρίβι (2014) 

    Διασκευές
    Άσμα ασμάτων, Μελάνι (2005)     
    Ομήρου Οδύσσεια, Μεταίχμιο (2016)    

    ***

    Ο ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

    ***

    Ο Βασίλης Γρίβας γεννήθηκε στην Λαμία το 1967. Έχει σπουδάσει ιστορία της τέχνης στην Φλωρεντία και είναι μέλος του επιμελητηρίου εικαστικών τεχνών Ελλάδος καθώς και της καλλιτεχνικής εταιρίας εικονογράφησης Ελληνικού Παιδικού και Εφηβικού βιβλίου "O Αίσωπος". Ζει και εργάζεται στην Αθήνα, ως εικονογράφος παιδικών βιβλίων. Παράλληλα με την εικονογράφηση παιδικών βιβλίων και εντύπων ασχολείται και επαγγελματικά με την ζωγραφική. Έχει συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις κι έχει κάνει δυο ατομικές. Έχει συνεργαστεί με πολλούς εκδοτικούς οίκους, και έχει εικονογραφήσει πάνω από εκατό παιδικά βιβλία. Είναι στη λίστα του ΕΚΕΒΙ για το πρόγραμμα "το ΕΚΕΒΙ και το παιδί - Συγγραφείς και εικονογράφοι στα σχολεία". Έχει συνεργαστεί με τη διαφημιστική εταιρία SPA & SPA στο Ουντίνε Ιταλίας και πρόσφατα συμμετείχε στην έκθεση εικονογράφων Sharjah International Book Fair στα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα με τρία έργα του. Συνεργάζεται με τον Κινέζικο εκδοτικό οίκο Loyal Kids.
    hhtp://grivasillustration.blogspot.com

  • Απόστολος Πάππος
    #

    Είμαι δημιουργός και διαχειριστής ύλης του ELNIPLEX από την πρώτη του ώρα. Εργάζομαι ως νηπιαγωγός τα τελευταία 15 χρόνια, στη δημόσια εκπαίδευση, τα 5 τελευταία στο 10ο Νηπιαγωγείο Κερατσινίου.

    Θα ζήσω ως τα 78 μου σίγουρα. Για μετά δεν παίρνω όρκο.

    Επικοινωνία: apostolos@elniplex.com, info@elniplex.com