Ο «τρελός», του Κωνσταντίνου Βλαστάρη

0
70

Μια παρτίδα σκάκι βρίσκεται σε εξέλιξη. Δυο φίλοι ζουν τη δική τους περιπέτεια πάνω στην ασπρόμαυρη σκακιέρα. Ο ένας είναι ο αξιωματικός, ο «τρελός» όπως τον λένε όλοι επειδή κινείται πάντα λοξά, στο ίδιο χρώμα. Ο άλλος είναι ένας απλός στρατιώτης, ένα μικρό πιόνι από τα οκτώ κάθε παράταξης που διεκδικεί μια ασυνήθιστη τύχη: να φτάσει στο τέλος του αντίπαλου στρατοπέδου και να μετατραπεί σε βασίλισσα.

Ο μικρός στρατιώτης φτάνει στο παρά ένα. Ο αντίπαλος μαύρος αξιωματικός βλέπει το σχέδιο και παραμονεύει. Στήνει την απάντησή του και τον μικρό στρατιώτη στον τοίχο της μοίρας του. Η τύχη της παρτίδας, η ζωή του στρατιώτη και όλες οι ισορροπίες κρέμονται σε μία κίνηση. Και τότε θα μιλήσει ο «τρελός», ο φίλος του μικρού στρατιώτη.

Το παιχνίδι, η φιλία, οι ισορροπίες, η αυτοθυσία και μια πραγματική ωδή στο σκάκι, στην παρτίδα που παίζεται πάνω στη σκακιέρα και σε εκείνη που παίζεται από τα χέρια που κινούν τα πιόνια. Αυτά κυλούν στα τετράγωνα του ιδιαιτέρως πρωτότυπου βιβλίου του Κωνσταντίνου Βλαστάρη -πιθανολογώ ότι αγαπά το σκάκι- που εκπλήσσει με την εσωτερικότητα και τον αντικομφορμισμό του, με το μικρό κύμα που φουσκώνει στην αφήγησή του και σκάει στο βράχο στις τελευταίες σελίδες και τον τρόπο που ξεδιπλώνει μια γνήσια ιστορία φιλίας αλλά και την οπτική του άλλου.

Μου άρεσε εξίσου πολύ η προσέγγιση του Χρήστου Γουσίδη στην εικονογράφηση. Εκείνα τα κοντινά βολ πλανέ και οι drone λήψεις της παρτίδας και των πιονιών, μαζί με τα χρώματα που τρέμουν πίσω από τις σκιές, δημιούργησαν μια έξοχη αίσθηση ανάγνωσης.

Από τα βιβλία που ξεχωρίζουν. Προτείνεται.

Και στο νου δυο ποιήματα, Το σκάκι και το Πιόνι

Το σκάκι
Ποίηση: Μανώλης Αναγνωστάκης
Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου

Έλα να παίξουμε…
Θα σου χαρίσω τη βασίλισσά μου
Ήταν για μένα μια φορά η ἀγαπημένη
Τώρα δὲν έχω πια αγαπημένη

Θὰ σου χαρίσω τοὺς πύργους μου
Τώρα πιὰ δὲν πυροβολώ τοὺς φίλους μου
Ἔχουν πεθάνει ἀπὸ καιρό
πριν ἀπὸ μένα

Όλα, όλα και τ’ άλογά μου θα στα δώσω
Όλα, όλα και τ᾿ άλογά μου θα στα δώσω
Μονάχα ετούτο τον τρελό μου θα κρατήσω
που ξέρει μόνο σ’ ένα χρώμα να πηγαίνει

δρασκελώντας την μιαν άκρη ως την άλλη
γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά
αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις
Έλα να παίξουμε…

Ο βασιλιάς αὐτὸς δὲν ήτανε ποτέ δικός μου
Κι ύστερα τόσους στρατιώτες τι τους θέλω!
Τραβάνε μπρος σκυφτοί δίχως καν όνειρα
Όλα, όλα και τ᾿ άλογά μου θα στα δώσω

Όλα, όλα και τ᾿ άλογά μου θα στα δώσω
Μονάχα ετούτο τον τρελό μου θα κρατήσω
που ξέρει μόνο σ’ ένα χρώμα να πηγαίνει
δρασκελώντας την μιαν άκρη ως την άλλη

γελώντας μπρος στις τόσες πανοπλίες σου
μπαίνοντας μέσα στις γραμμές σου ξαφνικά
αναστατώνοντας τις στέρεες παρατάξεις
Έλα να παίξουμε…

Κι αυτή δεν έχει τέλος η παρτίδα…

Το πιόνι
Κ.Π. Καβάφης

Πολλάκις, βλέποντας να παίζουν σκάκι,
ακολουθεί το μάτι μου ένα Πιόνι
οπού σιγά-σιγά τον δρόμο βρίσκει
και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει.
Με τέτοια προθυμία πάει στην άκρη
οπού θαρρείς πως βέβαια εδώ θ’ αρχίσουν
οι απολαύσεις του κ’ οι αμοιβές του.
Πολλές στον δρόμο κακουχίες βρίσκει.
Λόγχες λοξά το ρίχνουν πεζοδρόμοι·
τα κάστρα το χτυπούν με τες πλατειές των
γραμμές· μέσα στα δυο τετράγωνά των
γρήγοροι καβαλλάρηδες γυρεύουν
με δόλο να το κάμουν να σκαλώσει·
κ’ εδώ κ’ εκεί με γωνιακή φοβέρα
μπαίνει στον δρόμο του κανένα πιόνι
απ’ το στρατόπεδο του εχθρού σταλμένο.

Aλλά γλιτώνει απ’ τους κινδύνους όλους
και στην υστερινή γραμμή προφθαίνει.

Τι θριαμβευτικά που εδώ προφθαίνει,
στην φοβερή γραμμή την τελευταία·
τι πρόθυμα στον θάνατό του αγγίζει!

Γιατί εδώ το Πιόνι θα πεθάνει
κ’ ήσαν οι κόποι του προς τούτο μόνο.
Για την βασίλισσα, που θα μας σώσει,
για να την αναστήσει από τον τάφο
ήλθε να πέσει στου σκακιού τον άδη.

(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα, Ίκαρος 1993)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Αγόρασέ το
Τίτλος: Ο «τρελός»
Τίτλος πρωτοτύπου: Χωρίς σωσίβιο, επίπεδο 3, Δελφινάκια
Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Βλαστάρης
Εικονογράφηση: Χρήστος Γουσίδης
Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα
Εκδόσεις: Πατάκη, Μάιος 2018
Διόρθωση: Θανάσης Κοκολόγος
DTP: Νίκη Αντωνακοπούλου
Σελίδες: 40
Μέγεθος: 14 Χ 20
ISBN: 978-960-16-7802-3