"Σκοπός της ζωής είναι να βρούμε τον καλύτερό μας εαυτό": συνέντευξη Έφης Λαδά

21/03/2015 09:00:00

  • Ήταν, λέει η ίδια, άσχημο μωρό. Μάλλον μεγαλώνοντας ομόρφυνε. Μαζί της ομόρφυναν αρκετά και τα παιδικά βιβλία καθώς από το 1991 έχει εικονογραφήσει με το χαρακτηριστικό “αέρινο” στυλ των μορφών και των τοπίων της περισσότερα από εξήντα. Μερικά από αυτά ξεχώρισαν και λογοτεχνικά γεγονός που αντικατοπτρίστηκε στο αναγνωστικό κοινό, σε βραβεύσεις, σε εκθέσεις, σε μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες. Πρόσφατα, επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη το θρυλικό “Γαϊτανάκι” της Ζωρζ Σαρή με την εικονογράφησή της να κόβει πραγματικά την ανάσα. Ένα βιβλίο με τις εικόνες της αποτελεί ένα εγγυημένο ταξίδι φαντασίας στον κόσμο του παραμυθιού. Το elniplex καλωσορίζει την εικονογράφο Έφη Λαδά.
    Συνέντευξη στον Απόστολο Πάππο.

    effielada2Κυρία Λαδά, σας καλωσορίζω στο elniplex. Πόσο έχει προχωρήσει η τέχνη της εικονογράφησης από την εποχή που ήσασταν παιδί και διαβάζατε τα παιδικά βιβλία των άλλων, κάπου στην Αχαϊα που δε μπορείς να πεις πως χιόνιζε πάντα τους χειμώνες;
    Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Οφείλω να διευκρινίσω πως στα βουνά της Αχαΐας και στα μικρά χωριά της επαρχίας Καλαβρύτων, χιόνιζε ΠΑΝΤΑ τους χειμώνες. Το θυμάμαι σαν παιδί, αλλά υπάρχουν και φωτογραφικά ντοκουμέντα της εποχής για τους χιονισμένους χειμώνες της κωμόπολης που μεγάλωσα.. Επειδή καταπιάστηκα από μικρή με την ζωγραφική και με ενδιέφεραν τα παραμύθια και οι εικόνες που τα συντρόφευαν στα βιβλία εκείνης της εποχής, έχω να πω πως οι τότε εικονογραφήσεις είχαν την μαγεία τους. Όμως από τότε μέχρι σήμερα η εικονογράφηση εξελίχθηκε και αναγνωρίστηκε η σημαντικότητά της.

    Τι σας ωθεί στις σπουδές και την επαγγελματική ενασχόληση με την εικονογράφηση; Κάποια βαθύτερη ανάγκη, μια κλίση που θέλετε να αξιοποιήσετε, κάτι άλλο;
    Η αγάπη για την εικονογράφηση των παραμυθιών και η ανάγκη μου να εκφραστώ μέσα από τα χρώματα και τις εικόνες.

    Εικονογράφος μέχρι αυτή τη στιγμή που μιλάμε άνω των 60 βιβλίων. Ξέρω ότι αγαπάτε πολύ όλα τα χρώματα. Ποιες όμως είναι οι τεχνικές εκείνες που αγαπάτε περισσότερο, που ταιριάζουν περισσότερο στο στυλ της Έφης Λαδά;
    Τα χρώματα τα αγαπάω όλα και τα υλικά επίσης τα αγαπάω όλα. Πιο κοντά όμως στον δικό μου τρόπο έκφρασης είναι άλλοτε η Ακουαρέλα, ο Gouache, το κολάζ, ο γραφίτης…. και άλλοτε η μίξη πολλών υλικών μαζί.

    Δε θέλω να σας ρωτήσω από πού εμπνέεστε αλλά σχεδόν το αντίθετο. Από τι δεν υπάρχει περίπτωση να εμπνευσθείτε ποτέ;
    Η αλήθεια είναι πως απ’ ότι δεν μπορώ να εμπνευστώ δεν του δίνω και σημασία, οπότε αυτή η ερώτηση με βάζει να ψάξω.. Γιατί βλέπετε υπάρχουν έννοιες που δεν είναι άξιες έμπνευσης αλλά όταν υπάρχουν κείμενα που διαπραγματεύονται την αδικία, την ψευτιά, την ασχήμια… κλπ. πρέπει με κάποιο τρόπο να αποτυπωθούν εικονογραφικά. Η έλλειψη φαντασίας στις καταστάσεις γύρω μας όμως θεωρώ πως δεν είναι πηγή έμπνευσης για μένα.

    Υπάρχει παρθενογένεση στην τέχνη τελικά; Ή όλοι αναγκαστικά «εξαρτόμαστε» από κάποιους;
    Ασφαλώς και δεν υπάρχει παρθενογένεση… Θεωρώ πως μόνο οι ζωγραφιές στους τοίχους των σπηλαίων είναι ανεπηρέαστες, και δεν βάζω και το χέρι μου στη φωτιά. Είναι ψέμα να πούμε πως δεν υπάρχουν επιρροές σε κάθε μορφή τέχνης, στην γραφή στην ζωγραφική στην γλυπτική… κλπ. Όμως είναι μια διαδικασία που φέρνει την εξέλιξη και όχι κατ’ ανάγκη μια ανιαρή επανάληψη. Οι μεγάλοι ζωγράφοι ζωγράφιζαν ακριβώς τα ίδια θέματα με τα ίδια υλικά και χρώματα και γίνονταν ομάδες που αντάλλασαν τις απόψεις τους σε μεγάλες συζητήσεις αναζήτησης καινούριων μέσων έκφρασης …. Μήπως δεν υπήρχαν οι επιρροές μεταξύ τους; Μήπως δεν έκαναν σπουδή με κοινά ζωγραφικά θέματα;… ή μήπως οι σχολές που δημιουργήθηκαν δεν είχαν λίγο πολύ κοινό τρόπο έκφρασης; Μόνο με την αναζήτηση και την μελέτη μπορείς να εξελιχθείς, σε όλους τους τομείς. Η ζωγραφική είναι ψυχική ευφορία και ανάταση, κι αν μια εικόνα το καταφέρνει αυτό έχει πετύχει τον σκοπό της.

    Η εικόνα είναι ένα αυτόνομο καλλιτεχνικό έργο που ανασαίνει πλάι στο κείμενο ή είναι συμπληρωματική του κειμένου, κατά τη γνώμη σας;
    Σίγουρα η εικόνα τουλάχιστον στην εικονογράφηση ενός βιβλίου γεννιέται κατ’ αρχάς από το κείμενο οπότε και το συμπληρώνει. Αλλά, μπορεί να υπάρξει αυτόνομα και μακριά απ’ το κείμενο σαν ένα ολοκληρωμένο έργο τέχνης.

    effielada3Πολλά βραβεία, υποψηφιότητες για μεγάλα διεθνή βραβεία, πολλές εκθέσεις. Πόσο μοιάζουν σα δικαίωση όλα αυτά στη ζωή ενός επαγγελματία;
    Οι υποψηφιότητες για μεγάλα διεθνή βραβεία, είναι μια εμπειρία που σε φέρνει πολύ κοντά με όλη την αφρόκρεμα των εικονογράφων διεθνώς. Αυτό και μόνο του σαν αίσθηση είναι πολύ σημαντικό. Βραβεία δεν υπάρχουν πολλά, και οι εκθέσεις είναι κατά καιρούς μια ανάγκη να «διαβαστούν» οι εικόνες και με άλλη ματιά έξω από τις σελίδες ενός βιβλίου. Αυτό είναι πορεία θα έλεγα, μέσα στα τόσα χρόνια που είμαι σ’ αυτόν τον χώρο, και βάζοντας στόχους προσπαθώ να πάω κι ένα βήμα παραπάνω και υπάρχει μια συνεχής αναζήτηση. Αυτό είναι η ομορφιά της δημιουργίας. Και μέσα στα 24 χρόνια πορείας μοιάζουν και λίγο σαν δικαίωση.

    Έχετε εικονογραφήσει αρκετούς σπουδαίους συγγραφείς. Ποια συνεργασία έχει μείνει στο μυαλό σας ως μοναδική εμπειρία πέρα από το εικαστικό του πράγματος;
    Έχω εικονογραφήσει πολλούς σημαντικούς συγγραφείς. Η κάθε συνεργασία είχε την μοναδικότητά της και ήταν όλες ευτυχισμένες στιγμές της διαδρομής μου. Σίγουρα υπήρξαν κάποιες συναντήσεις που η συγγένεια ψυχής με τον συγγραφέα τις έκανε ξεχωριστές. Δεν έχω να διηγηθώ κάποιο περιστατικό μια και η εικονογράφηση είναι κατά βάση μια μοναχική τέχνη.

    Έχουμε αρκετούς καλούς εικονογράφους στην Ελλάδα, θαρρώ (δε ξέρω αν συμφωνείτε). Το εικονογραφημένο βιβλίο έχει τύχη ή τα οικονομικά περιθώρια αποθαρρύνουν πλέον την ενασχόληση και τις καλές παραγωγές;
    Έτσι όπως τα λέτε είναι. Οι εικονογράφοι στην Ελλάδα είναι πολύ καλοί. Η Ελλάδα είναι όμως μια μικρή χώρα που η παραγωγή της σε βιβλία εικονογραφημένα δεν μπορεί να είναι πολύ μεγάλη. Δεδομένης και της κρίσης των τελευταίων χρόνων υπάρχει μεγάλη δυσκολία στον κλάδο των εικονογράφων. Η ενασχόληση με την εικονογράφηση έχει να κάνει με την ανάγκη και το πάθος του δημιουργού και οι καλές παραγωγές έχουν να κάνουν με την διάθεση και το όραμα του εκδότη.

    Εκτός από τα αστέρια, πώς αλλιώς πιστεύετε ότι πραγματοποιούνται οι ευχές των ανθρώπων; Συνωμοτεί το σύμπαν; Συνωμοτεί το καλό; Ή συμβαίνει κάτι άλλο στη δική σας κοσμοθεωρία;
    Τίποτα δεν γίνεται από τύχη. Όλα τα πράγματα θέλουν αφοσίωση, πίστη και σκληρή δουλειά. Οπότε ναι μπορεί το σύμπαν να συνωμοτεί αλλά χρειάζεται κατά βάση και την δική μας παρουσία.

    Πιστεύετε ότι η ζωή έχει κάποιον σκοπό; Κι αν ναι, τον έχετε εντοπίσει;
    Ναι υπάρχει σκοπός. Και για μένα ο σκοπός είναι να βρούμε στην πορεία της τον καλύτερό μας εαυτό.

    Τα παιδιά, πώς γίνεται να ζωγραφίζουν κάθε μέρα στα 4 και τα 6 τους χρόνια και σταδιακά να φεύγει αυτή η ιδιαίτερη τέχνη από την καθημερινότητά τους; Θαρρείς και κάθε χρόνος που περνάει χάνεται κι από ένα χρώμα. Το σχόλιό σας…
    Όχι δεν χάνεται το χρώμα. Χάνεται η παιδική ματιά και η ανάγκη να εκφραστούν χωρίς να τα νοιάζει η κριτική ματιά του άλλου.
    Θέλω να εικονογραφήσω το παραμύθι των παιδιών της τάξης μου. Πώς με συμβουλεύετε να το κάνω;
    Αφήστε τα παιδιά να το κάνουν για εσάς. Είμαι σίγουρη ότι θα βγεί κάτι μαγικό.

    Σας ευχαριστώ θερμά για την τιμή.
    Σας ευχαριστώ πολύ και σας εύχομαι τα καλύτερα.

     

  • effielada1

    Η Έφη Λαδά γεννήθηκε το Νοέμβρη του 1959 στην Κλειτορία Αχαΐας. Σπούδασε το σχέδιο και το χρώμα στο Εργαστήρι του ζωγράφου Γιώργου Βογιατζή. Έλαβε μέρος σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής. Το παιδικό βιβλίο όμως ήταν αυτό που την ενδιέφερε περισσότερο και από το 1991 και μετά ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με αυτό. Έχει κάνει εικονογράφηση για πάνω από 60 βιβλία (δείτε τα παρακάτω). Το 1998 έλαβε μέρος, σαν εικονογράφος, στην 15η Mostra internazionale d’ illustrazione per l’ infanzia στο Sarmede της Ιταλίας. Το 2004 έλαβε μέρος στη Διεθνή Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στη Μπολόνια της Ιταλίας ενώ το 2005 (26 Ιανουαρίου-5 Φεβρουαρίου) πραγματοποίησε ατομική έκθεση ζωγραφικής στην Τεχνόπολη με τίτλο: “Παραμυθοπινελιές, Μια φορά κι έναν καιρό στην Αθήνα…” υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων και την υποστήριξη των εκδόσεων Λιβάνη.  Την ίδια χρονιά έκανε τη σκηνογραφία για τη μουσική παράσταση του ιρλανδέζικου παραμυθιού “Ο κούκος των Χριστουγέννων” που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

    Το βιβλίο της “Τα γενέθλια της Ινφάντα” (εκδ. Πατάκη) μεταφράστηκε στα ιταλικά και στα κορεατικά. Το 2006 το βιβλίο της “Κυριακές στο πάρκο” προτάθηκε για το Κρατικό Βραβείο. Το 2009 απέσπασε το Βραβείο Εικονογράφησης από το Ελληνικό τμήμα της ΙΒΒΥ (Κύκλος Παιδικού Βιβλίου), για το βιβλίο “Η βροχή των αστεριών” το οποίο ήταν και στη βραχεία λίστα των βραβείων Διαβάζω. Επίσης, την ίδια χρονιά πραγματοποίησε έκθεση ζωγραφικής με τίτλο “Παραμύθια κάτω από τις στέγες….” στον πολυχώρο Black Duck multiplarte, στην Αθήνα. Το 2010 ήταν υποψήφια για το Astrid Lingren memorial Aword 2011 αλλά και για το διεθνές βραβείο Hans Christian Andersen 2012.

    Είναι μέλος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού «Plant Your Roots in Greece», έχει φιλοτεχνήσει κάρτες για το Παιδικό χωριό S.O.S , είναι μέλος του Ελληνικού τμήματος της ΙΒΒΥ, (Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου), και μέλος της «Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς» καθώς και μέλος του Society of Children’s Book Writers and Illystrators (SCBWI).

    Βιβλία της με κείμενο και εικονογράφηση
    Χριστουγεννιάτικο δώρο, Εκδόσεις Καστανιώτη (1991)
    Ο πλάτανος του Νικήτα, Εκδόσεις Λωτός (1994)
    Χειμωνιάτικη ιστορία, Ελληνικά Γράμματα (1997)
    Να μ’ αγαπάς, έτσι όπως είμαι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα ((1998)
    Κανένας δεν είναι τέλειος, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1999)
    Τις Κυριακές στο πάρκο…, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)

    Βιβλία που εικονογράφησε
    Βελετά – Βασιλειάδου, Μαρία, Η μαγεμένη χελώνα, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1996)
    Δημόπουλος, Παναγιώτης Ε., εκπαιδευτικός, Βαμμένα κόκκινα αβγά, Εκδόσεις Λωτός (1996)
    Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Το κατεργάρικο αστεράκι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1998)
    Μάστορη, Βούλα, Ο χιονάνθρωπος πήρε τη μαμά, Εκδόσεις Πατάκη (1999)
    Αυτζής, Μερκούριος, Ιστορίες που λαμπυρίζουν, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1999)
    Wilde, Oscar, Τα γενέθλια της Ινφάντα, Εκδόσεις Πατάκη (1999)
    Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Άγια νύχτα, Εκδόσεις Μίνωας (1999)
    Κυρίτση, Ιωάννα, Τέσσερις συνταγές γεμάτες μάγια, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2000)
    Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Η θάλασσα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
    Κάσσαρης, Δημήτρης, Καλημέρα γερο-Γουότς, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2000)
    Βιζυηνός, Γεώργιος Μ., Το μικρό ραφτόπουλο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
    Ροΐδης, Εμμανουήλ Δ., Η Μηλιά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
    Καραθανάση, Δώρα, Ο πρίγκιπας και η μαγεμένη νεράιδα, Εκδόσεις Μίνωας (2001)
    Εφταλιώτης, Αργύρης, Η Αγγέλικα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
    Ηρόδοτος, Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
    Blyton, Enid, Τρίτος χρόνος στο Σαιν Κλαιρ, Εκδόσεις Μίνωας (2001)
    Giono, Jean, Ο άνθρωπος που φύτευε δέντρα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
    Μπουλώτης, Χρήστος, Ο κύριος “Αύριο-βράδυ”, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2001)
    Με συντροφιά τις μαριονέτες, Εκδόσεις Μίλητος (2002)
    Blyton, Enid, Έκτος χρόνος στο Σαιν Κλαιρ, Εκδόσεις Μίνωας (2002)
    Γιαννακοπούλου, Χαρά, Η απέναντι μοναξιά, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα  (2002)
    Ντακόλια, Ιωάννα, Οι βοηθοί του Αϊ-Βασίλη, Εκδόσεις Κέδρος (2002)
    Ντακόλια, Ιωάννα, Ο βασιλιάς Σαλίγκαρος και η μάγισσα Ξιδού, Εκδόσεις Κέδρος (2002)
    Χατζηδάκη, Τόνια, Προσοχή! Ζώο στο σπίτι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2002)
    Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Τα Ελληνικά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2003)
    Παράσχου – Χατζηδημητρίου, Σοφία, Βαλεντινάκι μου, Εκδόσεις Μίλητος (2003)
    Andersen, Hans Christian, Η βοσκοπούλα και ο καπνοδοχοκαθαριστής, Εκδόσεις Κέδρος (2003)
    Leprince de Beaumont, Madame, Η Μινιόν και ο πρίγκιπας Ποθητός, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)
    Ντακόλια, Ιωάννα, Σχολή μαγισσών, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)
    Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Ελληνικά διηγήματα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2005)
    Μπίνιου, Αθηνά, Η Ταρώ κι ο Ζαχαροζυμωμένος, Εκδόσεις Πατάκη (2006)
    Μπίνιου, Αθηνά, Το κατόρθωμα του Δάκρυ, Εκδόσεις Πατάκη (2007)
    Παράσχου – Χατζηδημητρίου, Σοφία, Σώστε τη Γη!, Εκδόσεις Δίπτυχο (2007)
    Μπίνιου, Αθηνά, Τα χειρόγραφα του πύργου, Εκδόσεις Πατάκη (2007)
    Μώραλη, Βάσια, Η βροχή των αστεριών, Εκδόσεις Modern Times (2008)
    Αναγνώστου, Κατερίνα, Λόγια από μετάξι, Δίπτυχο (2008)
    Wilkins Freeman, Mary Eleanor, Μαγευτικές ιστορίες των Χριστουγέννων, Εκδόσεις Άγκυρα (2008)
    Κολυδά, Ευγενία, Η γιαγιά στην Παραμυθοχώρα, Εκδόσεις Modern Times (2009)
    Ντακόλια, Ιωάννα, Η Άννα και το δώρο του φεγγαριού, Εκδόσεις Modern Times (2009)
    Κωνσταντινίδης, Γιώργος, Μια πόλη, μα ποια πόλη, Εκδόσεις Άγκυρα (2009)
    Ντακόλια, Ιωάννα, Τα Χριστούγεννα του βασιλιά Σαλίγκαρου, Εκδόσεις Άγκυρα (2009)
    Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Το κατεργάρικο αστεράκι, Εκδόσεις Μεταίχμιο (2009)
    Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Η θάλασσα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2011)
    Μπίνιου, Αθηνά, Η Λουκία και οι δύο πατρίδες της, Εκδόσεις Πατάκη (2011)
    Ροΐδης, Εμμανουήλ Δ., Η Μηλιά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2011)
    Μπίνιου, Αθηνά, Ιστορίες για φίλημα, Εκδόσεις Μίνωας (2011)
    Μπίνιου, Αθηνά, Πιρουλίτο και Ροζαλία, Εκδόσεις Πατάκη (2012)
    Μιχαηλίδης, Αντ., Μέλι, κάστανο και δυόσμος, Εκδόσεις του Αυγούστου (2012)
    Ηλιόπουλος, Βαγγέλης Δ., συγγραφέας, Το “γιατί” των παιδιών φέρνει ελπίδα, Εκδόσεις Πατάκη (2012)
    Γκίκα, Ελένη, συγγραφέας-κριτικός, Η ζωγραφιά που ταξιδεύει, Εκδόσεις Καλέντης (2013)
    Μητσιάλη, Αλεξάνδρα, Κύριε Χρόνε, σου έχω πολλά παράπονα!, Εκδόσεις Πατάκη (2014)
    Σαρή, Ζωρζ, Το γαϊτανάκι, Εκδόσεις Πατάκη (2014)
    Δημοκίδης, Άρης, Δε θέλω να μάθω να διαβάζω, Μεταίχμιο (2015)     
    Παπαγιάννη, Μαρία, Είχε απ' όλα και είχε πολλά, Εκδόσεις Πατάκη (2015)     
    Ηλιόπουλος, Βαγγέλης Δ., 1964- , συγγραφέας, Το "Γιατί" των παιδιών φέρνει την ελπίδα, Εκδόσεις Πατάκη (2015)     
    Αλεξάνδρου, Γιώτα K., Φένια, η αγαπημένη των ήχων, Εκδόσεις Πατάκη (2015)     

  • Απόστολος Πάππος
    #

    Είμαι διαχειριστής ύλης του ELNIPLEX από την πρώτη του ώρα. Εργάζομαι ως νηπιαγωγός τα τελευταία 13 χρόνια, στη δημόσια εκπαίδευση, τα 3 τελευταία στο 10ο Νηπιαγωγείο Κερατσινίου.

    Διαβάζω βιβλία, ανθρώπους, έργα τέχνης, τοπία, ιδέες και προσπαθώ να αποτυπώσω στα γραπτά μου όσα μου λένε. Δεν είμαι κριτικός βιβλίου ή τέχνης. Είμαι όσα άλλα αγαπώ και δε δηλώνω, όσα αγγίζω και δεν πληγώνω, όσα περπατώ μα δεν τρέχω, όσα σκέφτομαι μα δε γράφω ποτέ, όσα γράφω μα δε ξέρεις.

    Θα ζήσω ως τα 78 μου σίγουρα. Για μετά δεν παίρνω όρκο. Ως τότε θα ζητιανεύω μία μέρα ακόμη.

    Έχω σπουδάσει, παρακολουθήσει, διδαχθεί και διδάξει κάμποσα πράγματα και γνωστικά πεδία.

    Από το ELNIPLEX θα δείτε πολλά ακόμα. Γιατί είναι το βλέμμα μας στον κόσμο.

    Επικοινωνία: apostolos@elniplex.com, info@elniplex.com