Το γαϊτανάκι, των Ζωρζ Σαρή και Έφης Λαδά

1
1602

Τίτλος: Το γαϊτανάκι
Συγγραφέας: Ζωρζ Σαρή
Εικονογράφηση: Έφη Λαδά
Διορθώσεις: Αντωνία Γουναροπούλου
Σελιδοποίηση-εξώφυλλο: Νίκη Αντωνακοπούλου
Εκδόσεις: Πατάκης
ISBN: 978-960-16-5505-5

Αγόρασέ το

togaitanaki_coverΟ κυρ Νικόλας ο Γαρίφαλος. Γέρος, σοφός και σκυφτός. Μα σκίρτησε η καρδιά του όταν κάποτε, μπροστά από τον κήπο του, τρία κορίτσια δροσερά όσο τα νιάτα, τραγούδησαν ένα τραγούδι ποι οι περισσότεροι από εσάς πια το ξέρετε όμως εκείνος δεν το ‘ξερε: “Αν όλα τα παιδιά της Γης πιάναν γερά τα χέρια, κορίτσια, αγόρια στη σειρά και στήνανε χορό, ο κύκλος θα γινότανε πολύ πολύ μεγάλος κι ολόκληρη τη Γη μας θ’ αγκάλιαζε, θαρρώ.”

Ήταν τα νιάτα τους κι η ομορφιά τους που τον ξεμυάλισαν. Μα πάνω απ’ όλα ήταν αυτό το μαγικό τραγούδι που του σφήνωσαν στο μυαλό εκείνη την παράτολμη, “παράλογη” ιδέα. Πήρε τα μάτια του, πήγε στο ιατρείο του γιατρού Ξανανιώνη και του ζήτησε να… ξανανιώσει, να αποκτήσει τη δύναμη και την αντοχή του νέου ανθρώπου. Του εξήγησε μάλιστα την ιδέα του: αν μια ορισμένη μέρα, όλα τα αγόρια και τα κορίτσια της γης, συμφωνούσαν να δώσουν τα χέρια, θα μπορούσαν να φτιάξουν ένα γαϊτανάκι γύρω από τη γη και τραγουδήσουν το τραγούδι που τον μάγεψε.

Νέος έγινε. Ενθουσιασμό Γέμισε. Και πάθος είχε. Γύρισε τον κόσμο όλο. Ταξίδεψε με κάθε τρόπο. Δούλεψε. Έκανε το χαμάλη. Κυνηγήθηκε. Αγαπήθηκε. Αγκαλιάστηκε. Φυλακίστηκε. Γιατί έτσι είναι ο κόσμος, μάτια μου. Στρωμένος με ρόδο και μ’ αγκάθι, με χάδι και χαστούκι, μ’ αγάπη και θυμό. Ήταν ο καλός, ο ευγενικός κι ονειροπόλος νέος γι’ άλλους. Ήταν ο ξένος, ο τρελός, που βάζει φωτιές γι’ άλλους τόσους. Πουθενά δε λύγισε. Πουθενά δεν κιότεψε. Και μια μέρα, μπόρεσε κι είδε χέρια εκατομμύρια στη γη να του χαρίζουν μια εικόνα αυτού του ονείρου που ανήκουν στην κατηγορία “δε γίνεται, βρε αδερφέ αυτό που λες”.

Λογοτεχνία για παιδιά στις απόλυτές της διαστάσεις. Ένας ήρωας. Ένα όνειρο. Ένα ταξίδι. Πολλές δυσκολίες. Εκατομμύρια άνθρωποι. Ένας κόσμος. Για την αφηγηματική ικανότητα της Ζωρζ Σαρή έχουν μιλήσει πολλοί. Το “Γαϊτανάκι” είναι ένα παιδικό μυθιστόρημα που διαβάζεται απνευστί. Ταξιδεύει ο κυρ Νικόλας, ταξιδεύεσαι κι εσύ. Μέσα από το ταξίδι του αυτό περνούν ο πόλεμος, η βία, ο ρατσισμός, η έχθρα μα και η φιλία, η αγάπη, η καλοσύνη, η γενναιοδωρία, η ευγένεια. Ένα ρομαντικό παραλήρημα αγάπης, με τις ρίζες του στον Φάουστ του Γκαίτε αλλά και στο διάσημο γαλλικό τραγούδι του Γάλλου ποιητή Paul Fort (1872-1960) “Ballades Francaises” (“Si tout les filles voulaient se donner la main…”) που μάλλον είναι πιο διάσημο για εμάς ως ποίημα του Γιάννη Ρίτσου.

Ένα βιβλίο 42 χρόνων (1973). Η μικρή του ιστορία ξεκινάει από τις εκδόσεις Κέδρος όπου πέρασε τη μισή του ζωή σε εικονογράφηση Έλενας Γαρυφαλλίδου και το 1984 σε εικονογράφηση της Αγγελικής Μακρή. Το 1992 το βιβλίο ξεκινά τη δεύτερη ζωή του στις εκδόσεις Πατάκη με την εικονογράφηση της Αγγελικής Μακρή ενώ από πέρυσι τον Οκτώβριο το βιβλίο κυκλοφορεί σε νέο σχήμα με την εικονογράφηση της Έφης Λαδά.

Μια εικονογράφηση που βάζει στο παραμύθι τα καλύτερα του ρούχα και το φέρνει ξανά τόσο φρέσκο στα μάτια μας. Χρώματα, μορφές, σκιές, σελίδες που καταφέρνουν να συγκεντρώσουν όλη την -μεγάλη- αφήγηση και να σταθούν δίπλα της σαν ένα πραγματικό καλλιτέχνημα. Ένα κείμενο του 1973 με μια εικονογράφηση του 2014. Τόσο μακρινά χρονικά, τόσο απίθανα ταιριαστά. Πολύ όμορφη έκδοση. Πατάκης.

Καθότι είμαι από εκείνους που δεν κατάλαβα γιατί τις απόκριες ντυνόμαστε ινδιάνοι και άλλες παραδοσιακές φορεσιές λαών, θαρρώ ότι το γαϊτανάκι, εκτός από βέρο αντιπολεμικό και κυρίως φιλειρηνικό βιβλίο, δίνει και ένα δικό του στίγμα στις απόκριες. Ας είναι αυτή η γιορτή, πέρα από το ξέφρενο γλέντι και τις καρναβαλίστικες στολές και μια διαδήλωση αγάπης και συναδέλφωσης με όλους εκείνους που δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα. Δηλαδή με όλους.

Και τώρα τραγουδήστε και στριφογυρίστε γύρω από το δικό σας γαϊτανάκι…

Γαλλική εκτέλεση

Γαλλική εκτέλεση β’

Si toutes les filles du monde voulaient s’donner la main,
Tout autour de la mer elles pourraient faire une ronde.

Si tous les gars du monde voulaient bien êtr’ marins,
Ils f’raient avec leurs barques un joli pont sur l’onde.

Alors on pourrait faire une ronde autour du monde,
Si tous les gens du monde voulaient s’donner la main.

Ιταλική διασκευή από τον Sergio Endrigo 

Se tutte le ragazze, le ragazze del mondo
si dessero la mano, si dessero la mano
allora ci sarebbe un girotondo
intorno al mondo, intorno al mondo.

E se tutti i ragazzi, i ragazzi del mondo
volessero una volta diventare marinai,
allora si farebbe un grande ponte
con tante barche, intorno al mare.

E se tutta la gente si desse la mano
se il mondo, veramente, si desse una mano
allora si farebbe un girotondo
intorno al mondo, intorno al mondo.

Se tutte le ragazze, le ragazze del mondo
si dessero la mano, si dessero la mano
allora si farebbe un girotondo
intorno al mondo, intorno al mondo.

E se tutta la gente si desse la mano
se il mondo, veramente, si desse una mano
allora si farebbe un girotondo
intorno al mondo, intorno al mondo.

Ελληνική διασκευή-Λουκιανός Κηλαηδόνης

Ελληνική διασκευή-Χορωδία Σ. Λάμπρου

Αν όλα τα παιδιά της γης
πιάναν γερά τα χέρια
κορίτσια αγόρια στη σειρά
και στήνανε χορό
ο κύκλος θα γινότανε
πολύ πολύ μεγάλος
κι ολόκληρη τη Γη μας
θ’ αγκάλιαζε θαρρώ.

Αν όλα τα παιδιά της γης
φωνάζαν τους μεγάλους
κι αφήναν τα γραφεία τους
και μπαίναν στο χορό
ο κύκλος θα γινότανε
ακόμα πιο μεγάλος
και δυο φορές τη Γη μας
θ’ αγκάλιαζε θαρρώ.

Θα `ρχόνταν τότε τα πουλιά
θα `ρχόνταν τα λουλούδια
θα `ρχότανε κι η άνοιξη
να μπει μες στο χορό
κι ο κύκλος θα γινότανε
ακόμα πιο μεγάλος
και τρεις φορές τη Γη μας
θ’ αγκάλιαζε θαρρώ!

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

***

Η Ζωρζ Σαρή (πραγματικό όνομα) Γεωργία Σαριβαξεβάνη Καρακώστα γεννήθηκε στην Αθήνα στις 23 Μαΐου 1925. Πριν ολοκληρώσει τις εγκύκλιες σπουδές της, άρχισε ο πόλεμος του 1940. Στη διάρκεια του πολέμου η Ζωρζ Σαρή συμμετείχε στην Αντίσταση και στην ΕΠΟΝ. Άρχισε από πολύ μικρή να ασχολείται με το θέατρο, με δάσκαλο τον Βασίλη Ρώτα. Αφού τελείωσε το σχολείο, άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα υποκριτικής στη Δραματική Σχολή του Δημήτρη Ροντήρη.

Το 1947 αναγκάστηκε να φύγει εξόριστη για το Παρίσι όπου δούλεψε σε διάφορες δουλειές, ενώ συγχρόνως φοιτούσε στη σχολή υποκριτικής του Σαρλ Ντιλέν. Εκεί γνώρισε ανθρώπους όπως ο Κώστας Αξελός, η Μελίνα Μερκούρη, ο Άδωνις Κύρου και πολλούς άλλους, καθώς και τον μετέπειτα σύζυγό της Μαρσέλ Καρακώστα, με τον οποίο απέκτησαν δύο παιδιά.

Το 1962 επέστρεψε στην Ελλάδα και άρχισε να εμφανίζεται στο θέατρο και τον κινηματογράφο δίπλα σε γνωστούς ηθοποιούς. Το καλοκαίρι μετά την έλευση της Χούντας στάθηκε καθοριστική για τη στροφή της στη συγγραφή. Τότε άρχισε να γράφει το πρώτο της μυθιστόρημα, το περίφημο "Ο Θησαυρός της Βαγίας" που εκδόθηκε το 1969 ενώ αργότερα μεταφέρθηκε και στην τηλεόραση. Η στροφή της στη συγγραφή ήταν πλέον σχεδόν ολοκληρωτική. Με συγγραφή πολλών βιβλίων παιδικής λογοτεχνίας αλλά και προσπάθειες διάδοσης του παιδικού βιβλίου, είχε ιδιαιτέρως ενεργό ρόλο στα ζητήματα της προώθησης της λογοτεχνίας σε ολοένα και μεγαλύτερο κοινό και κυρίως στα παιδιά.

Πέθανε στις 9 Ιουνίου 2012 στην Αθήνα.

***

Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

***

effielada1Η Έφη Λαδά γεννήθηκε το Νοέμβρη του 1959 στην Κλειτορία Αχαΐας. Σπούδασε το σχέδιο και το χρώμα στο Εργαστήρι του ζωγράφου Γιώργου Βογιατζή. Έλαβε μέρος σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής. Το παιδικό βιβλίο όμως ήταν αυτό που την ενδιέφερε περισσότερο και από το 1991 και μετά ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με αυτό. Έχει κάνει εικονογράφηση για πάνω από 60 βιβλία (δείτε τα παρακάτω). Το 1998 έλαβε μέρος, σαν εικονογράφος, στην 15η Mostra internazionale d’ illustrazione per l’ infanzia στο Sarmede της Ιταλίας. Το 2004 έλαβε μέρος στη Διεθνή Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στη Μπολόνια της Ιταλίας ενώ το 2005 (26 Ιανουαρίου-5 Φεβρουαρίου) πραγματοποίησε ατομική έκθεση ζωγραφικής στην Τεχνόπολη με τίτλο: “Παραμυθοπινελιές, Μια φορά κι έναν καιρό στην Αθήνα…” υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων και την υποστήριξη των εκδόσεων Λιβάνη.  Την ίδια χρονιά έκανε τη σκηνογραφία για τη μουσική παράσταση του ιρλανδέζικου παραμυθιού “Ο κούκος των Χριστουγέννων” που ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.

Το βιβλίο της “Τα γενέθλια της Ινφάντα” (εκδ. Πατάκη) μεταφράστηκε στα ιταλικά και στα κορεατικά. Το 2006 το βιβλίο της “Κυριακές στο πάρκο” προτάθηκε για το Κρατικό Βραβείο. Το 2009 απέσπασε το Βραβείο Εικονογράφησης από το Ελληνικό τμήμα της ΙΒΒΥ (Κύκλος Παιδικού Βιβλίου), για το βιβλίο “Η βροχή των αστεριών” το οποίο ήταν και στη βραχεία λίστα των βραβείων Διαβάζω. Επίσης, την ίδια χρονιά πραγματοποίησε έκθεση ζωγραφικής με τίτλο “Παραμύθια κάτω από τις στέγες….” στον πολυχώρο Black Duck multiplarte, στην Αθήνα. Το 2010 ήταν υποψήφια για το Astrid Lingren memorial Aword 2011 αλλά και για το διεθνές βραβείο Hans Christian Andersen 2012.

Είναι μέλος του μη κερδοσκοπικού οργανισμού «Plant Your Roots in Greece», έχει φιλοτεχνήσει κάρτες για το Παιδικό χωριό S.O.S , είναι μέλος του Ελληνικού τμήματος της ΙΒΒΥ, (Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου), και μέλος της «Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς» καθώς και μέλος του Society of Children’s Book Writers and Illystrators (SCBWI).

Βιβλία της με κείμενο και εικονογράφηση
Χριστουγεννιάτικο δώρο, Εκδόσεις Καστανιώτη (1991)
Ο πλάτανος του Νικήτα, Εκδόσεις Λωτός (1994)
Χειμωνιάτικη ιστορία, Ελληνικά Γράμματα (1997)
Να μ’ αγαπάς, έτσι όπως είμαι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα ((1998)
Κανένας δεν είναι τέλειος, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1999)
Τις Κυριακές στο πάρκο…, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)

Βιβλία που εικονογράφησε
Βελετά – Βασιλειάδου, Μαρία, Η μαγεμένη χελώνα, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1996)
Δημόπουλος, Παναγιώτης Ε., εκπαιδευτικός, Βαμμένα κόκκινα αβγά, Εκδόσεις Λωτός (1996)
Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Το κατεργάρικο αστεράκι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1998)
Μάστορη, Βούλα, Ο χιονάνθρωπος πήρε τη μαμά, Εκδόσεις Πατάκη (1999)
Αυτζής, Μερκούριος, Ιστορίες που λαμπυρίζουν, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (1999)
Wilde, Oscar, Τα γενέθλια της Ινφάντα, Εκδόσεις Πατάκη (1999)
Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Άγια νύχτα, Εκδόσεις Μίνωας (1999)
Κυρίτση, Ιωάννα, Τέσσερις συνταγές γεμάτες μάγια, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2000)
Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Η θάλασσα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
Κάσσαρης, Δημήτρης, Καλημέρα γερο-Γουότς, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2000)
Βιζυηνός, Γεώργιος Μ., Το μικρό ραφτόπουλο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
Ροΐδης, Εμμανουήλ Δ., Η Μηλιά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2000)
Καραθανάση, Δώρα, Ο πρίγκιπας και η μαγεμένη νεράιδα, Εκδόσεις Μίνωας (2001)
Εφταλιώτης, Αργύρης, Η Αγγέλικα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
Ηρόδοτος, Το δαχτυλίδι του Πολυκράτη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
Blyton, Enid, Τρίτος χρόνος στο Σαιν Κλαιρ, Εκδόσεις Μίνωας (2001)
Giono, Jean, Ο άνθρωπος που φύτευε δέντρα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2001)
Μπουλώτης, Χρήστος, Ο κύριος “Αύριο-βράδυ”, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2001)
Με συντροφιά τις μαριονέτες, Εκδόσεις Μίλητος (2002)
Blyton, Enid, Έκτος χρόνος στο Σαιν Κλαιρ, Εκδόσεις Μίνωας (2002)
Γιαννακοπούλου, Χαρά, Η απέναντι μοναξιά, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα  (2002)
Ντακόλια, Ιωάννα, Οι βοηθοί του Αϊ-Βασίλη, Εκδόσεις Κέδρος (2002)
Ντακόλια, Ιωάννα, Ο βασιλιάς Σαλίγκαρος και η μάγισσα Ξιδού, Εκδόσεις Κέδρος (2002)
Χατζηδάκη, Τόνια, Προσοχή! Ζώο στο σπίτι, Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (2002)
Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Τα Ελληνικά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2003)
Παράσχου – Χατζηδημητρίου, Σοφία, Βαλεντινάκι μου, Εκδόσεις Μίλητος (2003)
Andersen, Hans Christian, Η βοσκοπούλα και ο καπνοδοχοκαθαριστής, Εκδόσεις Κέδρος (2003)
Leprince de Beaumont, Madame, Η Μινιόν και ο πρίγκιπας Ποθητός, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)
Ντακόλια, Ιωάννα, Σχολή μαγισσών, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη (2004)
Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Ελληνικά διηγήματα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2005)
Μπίνιου, Αθηνά, Η Ταρώ κι ο Ζαχαροζυμωμένος, Εκδόσεις Πατάκη (2006)
Μπίνιου, Αθηνά, Το κατόρθωμα του Δάκρυ, Εκδόσεις Πατάκη (2007)
Παράσχου – Χατζηδημητρίου, Σοφία, Σώστε τη Γη!, Εκδόσεις Δίπτυχο (2007)
Μπίνιου, Αθηνά, Τα χειρόγραφα του πύργου, Εκδόσεις Πατάκη (2007)
Μώραλη, Βάσια, Η βροχή των αστεριών, Εκδόσεις Modern Times (2008)
Αναγνώστου, Κατερίνα, Λόγια από μετάξι, Δίπτυχο (2008)
Wilkins Freeman, Mary Eleanor, Μαγευτικές ιστορίες των Χριστουγέννων, Εκδόσεις Άγκυρα (2008)
Κολυδά, Ευγενία, Η γιαγιά στην Παραμυθοχώρα, Εκδόσεις Modern Times (2009)
Ντακόλια, Ιωάννα, Η Άννα και το δώρο του φεγγαριού, Εκδόσεις Modern Times (2009)
Κωνσταντινίδης, Γιώργος, Μια πόλη, μα ποια πόλη, Εκδόσεις Άγκυρα (2009)
Ντακόλια, Ιωάννα, Τα Χριστούγεννα του βασιλιά Σαλίγκαρου, Εκδόσεις Άγκυρα (2009)
Ρώσση – Ζαΐρη, Ρένα, Το κατεργάρικο αστεράκι, Εκδόσεις Μεταίχμιο (2009)
Καρκαβίτσας, Ανδρέας, Η θάλασσα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2011)
Μπίνιου, Αθηνά, Η Λουκία και οι δύο πατρίδες της, Εκδόσεις Πατάκη (2011)
Ροΐδης, Εμμανουήλ Δ., Η Μηλιά, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2011)
Μπίνιου, Αθηνά, Ιστορίες για φίλημα, Εκδόσεις Μίνωας (2011)
Μπίνιου, Αθηνά, Πιρουλίτο και Ροζαλία, Εκδόσεις Πατάκη (2012)
Μιχαηλίδης, Αντ., Μέλι, κάστανο και δυόσμος, Εκδόσεις του Αυγούστου (2012)
Ηλιόπουλος, Βαγγέλης Δ., συγγραφέας, Το “γιατί” των παιδιών φέρνει ελπίδα, Εκδόσεις Πατάκη (2012)
Γκίκα, Ελένη, συγγραφέας-κριτικός, Η ζωγραφιά που ταξιδεύει, Εκδόσεις Καλέντης (2013)
Μητσιάλη, Αλεξάνδρα, Κύριε Χρόνε, σου έχω πολλά παράπονα!, Εκδόσεις Πατάκη (2014)
Σαρή, Ζωρζ, Το γαϊτανάκι, Εκδόσεις Πατάκη (2014)
Δημοκίδης, Άρης, Δε θέλω να μάθω να διαβάζω, Μεταίχμιο (2015)     
Παπαγιάννη, Μαρία, Είχε απ' όλα και είχε πολλά, Εκδόσεις Πατάκη (2015)     
Ηλιόπουλος, Βαγγέλης Δ., 1964- , συγγραφέας, Το "Γιατί" των παιδιών φέρνει την ελπίδα, Εκδόσεις Πατάκη (2015)     
Αλεξάνδρου, Γιώτα K., Φένια, η αγαπημένη των ήχων, Εκδόσεις Πατάκη (2015)