Η σιωπή του νερού, του Ζοζέ Σαμαράγκου

0
1149

Τίτλος: Η σιωπή του νερού
Συγγραφέας: Ζοζέ Σαμαράγκου
Τίτλος πρωτοτύπου: O Silencio da Agua. 
Εικονογράφηση: Μανουέλ Εστράδα
Μετάφραση: Αθηνά Ψυλλιά
Εκδόσεις: Καστανιώτης, 2012
Μέγεθος: 21 Χ 29
ISBN: 978-960-03-5413-3

Αγόρασέ το

isiopitouneroucoverΈνας νεαρός ψαρεύει στα νερά ενός ποταμού. Λίγο πριν σουρουπώσει, κάτι τραβά με δύναμη την πετονιά του. Είναι ένα σκαρούνι, ένα δυνατό σκαρούνι. Αγκίστρι, βαρίδι και φελλός της πετονιάς εξαφανίζονται κι ο νεαρός ψαράς θλίβεται για την κακοτυχία του και την κακοδεμένη πετονιά του. Μα η ιδέα είναι φαεινή κι έρχεται γρήγορα: θα πάει στο σπίτι των παππούδων του, θα δολώσει ξανά την πετονιά και θα επιστρέψει να λογαριαστεί με το “τέρας” που κατέστρεψε το καλάμι του. Το σπίτι των παππούδων απέχει πάνω από χιλιόμετρο. Ω, όχι! Το τολμά! Η γιαγιά είδε τον ενθουσιασμό του αλλά δε μπόρεσε να μη ρωτήσει: πιστεύεις πως το ψάρι θα είναι ακόμα εκεί όταν επιστρέψεις; Δεν ακούει τίποτα! Δε θέλει να ακούσει! Επιστρέφει στο ίδιο σημείο ακριβώς, όταν ο ήλιος έχει πια δύσει και ρίχνει ξανά το αγκίστρι. Σιωπή. Η εκκωφαντική σιωπή του νερού, τέτοια σαν άλλη δε θα βρεις. Κι αποτέλεσμα κανένα. Το σκαρούνι έχει φύγει, κοιμάται, κανείς δε ξέρει με σιγουριά. Αλλά είχε πλέον το σημάδι του νεαρού ψαρά. Δεν το λες και ήττα…

Ο νομπελίστας Πορτογάλος συγγραφέας Ζοζέ Σαμαράγκου κι ο βραβευμένος εικονογράφος Μανουέλ Εστράδα φτιάχνουν ένα ποιητικό κομψοτέχνημα από εκείνα που γοητεύουν όσους αγαπούν τις ιστορίες με ανοιχτούς ορίζοντες, ουδέτερο τέλος (μήτε κακό και κυρίως μήτε καλό) γλώσσα ποιητική στα λόγια και τις εικόνες, νοσταλγία και υλικό για πολλή συζήτηση.
Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το βιβλίο “Μικρές αναμνήσεις” του Ζοζέ Σαμαράγκου (Καστανιώτης, 2008) που εκδόθηκε στην Πορτογαλία λίγα χρόνια πριν το θάνατο του συγγραφέα (2010).

Δεν πιστεύω πως υπάρχει στον κόσμο
άλλη σιωπή πιο βαθιά από τη σιωπή του νερού.

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

***

Γιος κι εγγονός ακτημόνων αγροτών, ο Ζοζέ Σαραμάγκου γεννήθηκε στο χωριό Αζινιάγκα, στην επαρχία Ριμπατέζου, στις 16 Νοεμβρίου του 1922. Παρακολούθησε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (γενική και τεχνική), την οποία όμως, για οικονομικούς λόγους, δεν μπόρεσε να συνεχίσει. Η πρώτη του δουλειά ήταν σιδηρουργός, ενώ κατόπιν άσκησε διάφορα επαγγέλματα: σχεδιαστής, υπάλληλος υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, μεταφραστής, εκδότης, συγγραφέας, δημοσιογράφος. Δημοσίευσε το πρώτο του βιβλίο, ένα μυθιστόρημα (Γη της αμαρτίας), το 1947, ενώ ακολούθησε μεγάλο διάστημα χωρίς άλλες δημοσιεύσεις, ως το 1966. Εργάστηκε για δώδεκα χρόνια σε εκδοτικό οίκο, στη λογοτεχνική διεύθυνση και τη διεύθυνση παραγωγής. Το 1972 και 1973 συμμετείχε στη σύνταξη της εφημερίδας Diário de Lisboa, όπου υπήρξε πολιτικός σχολιαστής, ενώ ταυτόχρονα συντόνιζε για ένα χρόνο το πολιτιστικό ένθετο της ίδιας εφημερίδας. Έλαβε μέρος στην πρώτη διεύθυνση της Πορτογαλικής Ένωσης Συγγραφέων και υπήρξε πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης της Πορτογαλικής Κοινωνίας Συγγραφέων την περίοδο 1987-1994. Από το Φεβρουάριο του 1993, εκνευρισμένος με την Εκκλησία της Πορτογαλίας, εγκατέλειψε την πατρίδα του και αποφάσισε να ζει στο νησί Λανθαρότε, του αρχιπελάγους των Καναρίων, στην Ισπανία. Το 1998 του απονεμήθηκε το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας. Πέθανε το 2010.

Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά του Το κατά Ιησούν Ευαγγέλιο, Ιστορία της Πολιορκίας της Λισαβόνας, Η πέτρινη σχεδία, Περί τυφλότητος, Όλα τα ονόματα, Η σπηλιά, Ο άνθρωπος αντίγραφο, Περί φωτίσεως, Περί θανάτου, Κάιν, Ο φωταγωγός, η συλλογή διηγημάτων Η ιστορία της άγνωστης νήσου, το διήγημα Το ταξίδι του ελέφαντα, το αυτοβιογραφικό Μικρές αναμνήσεις, τα παιδικά παραμύθια Το μεγαλύτερο λουλούδι του κόσμου και Η σιωπή του νερού, καθώς και δύο συλλογές με κείμενα που γράφτηκαν για το blog του, Το τετράδιο και Το τελευταίο τετράδιο, όλα σε μετάφραση της Αθηνάς Ψυλλιά.

***

Ο ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

***

Ο Μανουέλ Εστράδα γεννήθηκε στη Μαδρίτη το 1953. Σπούδασε αρχιτεκτονική αλλά την εγκατέλειψε όταν δημιούργησε με 5 συναδέλφους του την ομάδα γραικών τεχνών Sidecar. Για αρκετά χρόνια εργάστηκε σε διαφημιστικές και προωθητικές εταιριες. Το 1989 άνοιξε το δικό του Studio και ασχολήθηκε κυρίως με εξώφυλλα βιβλίων και graphic design. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 90' το στούντιο του μεγάλωσε σε μια ομάδα δέκα ατόμων που εργάζονται σε προγράμματα εταιρικής ταυτότητας, συλλογές βιβλίων και συντακτικά έργα, καθώς και οπτική ταυτότητα των μουσείων, εκδηλώσεις και άλλα έργα γραφικών τεχνών. Το έργο του έχει αναγνωριστεί με πολλά βραβεία.