Μήπως είμαι βλάκας; του Σάκη Σερέφα

0
1128

Τίτλος: Μήπως είμαι βλάκας;
Συγγραφέας: Σάκης Σερέφας
Εικονογράφηση: Σοφία Παπαδοπούλου
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Εκπαιδευτικές δραστηριότητες: Χαρίκλεια Τερζητάνου

ISBN: 978-960-566-769-6
Αγόρασέ το

mipos_eimai_vlakas_coverΒρισκόμαστε σε ένα δημοτικό σχολείο με τα όλα του: αυλή, αίθουσες, υπολογιστές, τουαλέτες, κυλικείο, μια γάτα, μια μύγα. Στην τάξη της Γ’ δημοτικού τα παιδιά ετοιμάζονται να φάνε το μεσημεριανό τους. Πανωλεθρία! Αηδία! Αίσχος! Κάμποσα μπλιαξ! Κάποιος ανακάτεψε τα φαγητά μέσα στα τάπερ. Κι αυτός ο κάποιος λέγεται Φίρλος, είναι μαθητής και φαίνεται πως πέρα από αυτό είναι και ένας αρχινταής ολκής. “Για να μάθουν έτσι να τρώνε από όλα τα φαγητά”, λέει όλο υπερηφάνεια ο Φίρλος. Και η δικαιολογία είναι αρκούντως πειστική.

Λίγες μέρες μετά, ο Φίρλος βγάζει από το ρεπερτόριό του μια καινούρια φάρσα. Τρομάζει όλους τους συμμαθητές του παριστάνοντας με επιτυχία το φάντασμα μέσα στη ντουλάπα. “Το έκανα για να μη φοβούνται τα παιδιά τα φαντάσματα. Για καλό τους”, ισχυρίζεται αυτή τη φορά ο Φίρλος στην έξαλλη κυρία Αμαλία. Κι η δικαιολογία του είναι και πάλι εξαιρετικά πειστική.

Νιώθει σπουδαίος. Νιώθει δυνατός που μπορεί να προκαλεί τέτοιες επιτυχημένες αναστατώσεις. Θα αφηγείται στα εγγόνια του πως ήταν άριστος στο να κάνει τους συμμαθητές του να κατουριούνται από το φόβο τους. Κι η δράση του έχει και συνέχεια. Βάζει ένα ποντίκι στο συρτάρι της δασκάλας του. Μα για κακή του τύχη, εκείνη αρρωσταίνει και στη θέση της έρχεται ο διευθυντής του σχολείου. Και τότε η τιμωρία γι’ αυτόν θα είναι κάτι παραπάνω από ένα καλό μάθημα: θα είναι μια φάρσα στον κακό του εαυτό.

Ο Σάκης Σερέφας παίρνει έναν προέφηβο νταή, του δίνει όνομα που θυμίζει νοθευμένο φίλο (Φί-ρ-λος) και στήνει 65 εξωπραγματικές σελίδες. Αφήγηση πέρα από τις κυρίαρχες φόρμες στα παιδικά βιβλία, σπινταριστή, πολλές φορές της μιας ανάσας, με τη μαγεία των ταυτόχρονων “δεύτερων” γεγονότων από τον ασύγκριτο κόσμο του μύστη της εικόνας και της κινηματογραφικής αφήγησης Ζαν Πιερ Ζενέ να κάνει συχνά πυκνά την εμφάνισή της στην ιστορία, με κάμποσο χιούμορ, με σπάσιμο κάθε γραμμικότητας στη διάταξη και τη συνήθη λογική ενός κειμένου.

Ο Φίρλος νιώθει σημαντικός προκαλώντας ταραχή. Να μια καλή ψυχολογική παρατήρηση για να ασχοληθούν οι τρανοί που ασχολούνται επί χάρτου με το θέμα. Ο Φίρλος δεν είναι κάποιος αλήτης ή παραμελημένο παιδί (μπορεί και να ‘ναι αλλά ο συγγραφέας αδιαφορεί -και σωστά κατά τη γνώμη μου που λίγη σημασία έχει- να θέσει παρασκηνιακές παραμέτρους στο κάδρο). Η συνέπεια στη “δράση” του Φίρλου πρέπει να είναι απολύτως σχετική με τη συμπεριφορά του και παραδειγματική. Κι η άποψη του συγγραφέα που φωτογραφίζει τη συγχώρεση του “θύτη” από τα “θύματα” ως μια εξόχως διδακτική πράξη δεν είναι καθόλου μακριά από την ουσία. Η διαρκής απομόνωση ενός παιδιού, θα διαιωνίσει περίτρανα αυτά που τον κάνουν να νιώθει σημαντικός.

Στον σαγηνευτικό ανεμοστρόβιλο λέξεων και προτάσεων του συγγραφέα, συνένοχος και συμμέτοχος είναι και η νεαρή εικονογράφος Σοφία Παπαδοπούλου της οποίας δεν είχα δει κάποια από τις άλλες οκτώ δουλειές. Ομολογώ ότι ενθουσιάστηκα. Αξιοποιεί σε υψηλό βαθμό το κείμενο του συγγραφέα και φτιάχνει έναν ανορθόδοξα γοητευτικό χαμό από εικόνες και εικονογραφικές λεπτομέρειες που παίζουν με το κείμενο και τις λέξεις, αλλάζουν εστίαση και οπτική γωνία και εν τέλει φτιάχνουν ένα ιδιαιτέρως αξιόλογο ανάγνωσμα.

Βιβλιοαπόλαυση με επίκεντρο τον σχολικό εκφοβισμό. Για το μπούλινγκ, ντε. Ο Σάκης Σερέφας ρωτήθηκε στη συνέντευξή του στο ELNIPLEX από τη Μαίρη Μπιρμπίλη για το θέμα. Θαρρώ ήταν καταιγιστικός (σημειώνω ότι συμφωνώ μαζί του): Είναι η νέα καραμέλα στο στόμα των γονιών, οι οποίοι, ως τσιτωμένα χουλιγκάνια με υψωμένα τα λάβαρα της γονεϊκότητας, είναι οι μεγαλύτεροι εκφοβιστές των παιδιών τους, αλλά και των εκπαιδευτικών. Όταν ένας γονιός ενδιαφέρεται περισσότερο για τους βαθμούς των παιδιών του παρά για το τι βλέμμα έχει όταν επιστρέφει από το σχολείο κι όταν αφήνει το βλαστάρι του να πελαγοδρομεί ανεξέλεγκτα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κλεισμένο στο δωμάτιό του μέχρι τα μεσάνυχτα –ενώ την ίδια στιγμή κάνει κι εκείνος το ίδιο στη διπλανή καλωδιωμένη κάμαρη- τότε είναι σαν να έχει δώσει τα κλειδιά του αυτοκινήτου του στα ανεκπαίδευτο παιδί του. Το ατύχημα είναι θέμα χρόνου. Πιστέψτε με, μέχρι σήμερα έχω κουβεντιάσει εμπιστευτικώς με τουλάχιστον πέντε χιλιάδες γονείς μαθητών μου – όσο δηλαδή ολόκληρος ο πληθυσμός της Εκάλης, της Ζαχάρως ή της Σιάτιστας, οπότε διαθέτω επαρκές στατιστικό δείγμα. Φυσικά, υπάρχουν και εξαιρέσεις γονιών. Όσα επιδοτούμενα επιμορφωτικά σεμινάρια κι αν υφίστανται οι εκπαιδευτικοί για τον σχολικό εκφοβισμό, πάντοτε συνοδευόμενα από την διπλέτα “πάουερ πόιντ και συζήτηση μετά”, η ζωή των παιδιών θα εξακολουθεί να διαμορφώνεται κυρίως έξω από τα σχολεία τους. Τα μάθατε τα νέα; Υπάρχει ζωή και μετά το σχολικό ωράριο.”

Για παιδιά από 8 ετών (και 7 σου λέω εγώ). Εκδόσεις Μεταίχμιο.

ΥΓ: Είχα καιρό να δω εκπαιδευτικές δραστηριότητες της προκοπής στο τέλος ενός βιβλίου. Πολύ σωστές και καλοφτιαγμένες. Πολύ χαίρομαι.

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

***

sakis_serefas_gnoristeΟ Σάκης Σερέφας γεννήθηκε το 1960 στη Θεσσαλονίκη, όπου και ζει.
Σπούδασε Μεσαιωνική και Νέα Ελληνική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Το 2000 έγινε δεκτός από το Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης, ως υπότροφος του Ιδρύματος Fulbright, όπου παρακολούθησε έναν κύκλο μαθημάτων του Τμήματος Κλασικών Σπουδών σχετικών με τη νεοελληνική Γλώσσα, Ιστορία και Λογοτεχνία.
Εργάζεται ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Έχει διατελέσει επιστημονικός ερευνητής στο Τμήμα Γλώσσας και Λογοτεχνίας του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας και υπεύθυνος του γραφείου Φιλαναγνωσίας στην Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας.
Μέχρι σήμερα, έχει εκδώσει 56 βιβλία με ποίηση, πεζογραφία, θέατρο, μελέτες για πόλεις, για τόπους και για ποιητές, μεταφράσεις και ανθολογίες.
Έγραψε 16 θεατρικά έργα τα οποία έχουν ανέβει στο Εθνικό Θέατρο, στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, στο Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου, στο Φεστιβάλ Φιλίππων-Καβάλας, στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν», στην Πειραματική Σκηνή της «Τέχνης», στο Tristan Bates Theatre (Λονδίνο, σε αγγλική μετάφραση) και αλλού.
Το θεατρικό έργο του Μαμ τιμήθηκε με το βραβείο νεοελληνικού έργου «Κάρολος Κουν 2007», της Ένωσης Ελλήνων Θεατρικών Κριτικών. (Αποσπάσματα του έργου περιλαμβάνονται, σε γαλλική μετάφραση, στον τόμο Auteurs Dramatiques Grecs d’ Aujoud’hui, éditions Theatrales, Montreuil 2014, στη σειρά: Les cahiers de la Maison Antoine Vitez, no11).
Το θεατρικό έργο του Λιωμένο Βούτυρο παρουσιάστηκε ως πρόταση του Υπουργείου Πολιτισμού στο Διεθνές Φεστιβάλ του Σεράγιεβο (2012) και παίχτηκε στο Heidelberg Stϋckemarket στο Φεστιβάλ της Χαϊδελβέργης (2013).
Το θεατρικό έργο του Αποστολή στον Πλανήτη Γη τιμήθηκε με το Βραβείο του Υπουργείου Πολιτισμού για το 2007.
Το θεατρικό έργο του Θα Σε Πάρει ο Δρόμος περιλαμβάνεται στον κατάλογο «Τα 120 καλύτερα σύγχρονα ευρωπαϊκά θεατρικά έργα» της European Theatre Convention (ETC, 2010).
Το βιβλίο του Ένας Δεινόσαυρος στο Μπαλκόνι Μου τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων για Παιδιά, 2008.
Το βιβλίο του Μια Τρύπα στο Νερό τιμήθηκε με το βραβείο «Πηνελόπη Μαξίμου» για το 2012 από τον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (Greek IBBY, το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Οργάνωσης Βιβλίου για τη Νεότητα-International Board of Books for Yank People).
Το βιβλίο του Δρόμο Παίρνω Δρόμο Αφήνω τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου, 2013.
Το βιβλίο Θεσσαλονίκη σε Πρώτο Πρόσωπο (κείμενα: Σάκης Σερέφας, φωτογραφίες: από το αρχείο του Χάρη Γιακουμή) τιμήθηκε με το βραβείο Milos ως το καλύτερο ελληνικό φωτογραφικό βιβλίο στην 5η Φωτογραφική Συνάντηση Κυθήρων 2006, από την Πολιτιστική Εταιρεία Κυθήρων και μεταφράστηκε στα γαλλικά από τις εκδόσεις Kallimages.
Έγραψε το σενάριο για την ταινία Ρουλεμάν (μεγάλου μήκους, σκηνοθεσία: Πάνος Καρκανεβάτος, 2004) η οποία προβλήθηκε στο 46ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης (2005) καθώς και στο film-market του Φεστιβάλ των Καννών (2005).

Τα βιβλία του 

Φιλμογραφία της Θεσσαλονίκης, Εντευκτήριο (1992)
Απ’ το τίποτα, Κέδρος (1994)
Το σπίτι υποδέχεται, Κέδρος (1996)
Πτώματα και φαντάσματα στη Θεσσαλονίκη του εμφυλίου, Κέδρος (1998)
Αλητεία Χαλκιδικής, Κέδρος (1998)
Τρεις γάτες δρόμος, Κέδρος (2000)
Οδοντοτεχνίτης νεότατος, Κέδρος (2001)
Ημερολόγιο 2003 η Θεσσαλονίκη των ξένων, Παρατηρητής (2002)
Αποστολή στη Γη, Μεταίχμιο (2003)
Μπορεί και νευρικό, Κέδρος (2003)
Τρία δευτερόλεπτα, Παρατηρητής (2003)
Άγνοια, βρικόλακας, γιες, Άγρα (2004)
Μισό κιλό πλανήτης, Κέδρος (2004)
Το μάταιο με θέα, Κέδρος (2004)
Θεσσαλονίκη σε πρώτο πρόσωπο, Toubi’s (2005)
Μαμ, Κέδρος (2006)
Θα γίνω ντιζέζ, Μεταίχμιο (2006)
Πρώτα πέθανε η κότα, Κέδρος (2007)
Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου, Εκδόσεις Πατάκη (2008)
Λιωμένο βούτυρο, Κέδρος (2008)
Μαμ, Κέδρος (2008)
Σεμινάριο βλακείας, Κέδρος (2008)
Θα σε πάρει ο δρόμος, Κέδρος (2009)
Αποστολή στον πλανήτη Γη, Κέδρος (2010)
Ένας δεινόσαυρος στο μπαλκόνι μου, Εκδόσεις Πατάκη (2010)
Η Θεσσαλονίκη του Excelsior, Excelsior (2010)
Η μπανάνα, Μελάνι (2010)
Η ντομάτα, Μελάνι (2010)
Το αβγό, Μελάνι (2010)
Θα γίνω ντιζέζ, Μεταίχμιο
Πωλούνται σκιές, Εκδόσεις Πατάκη (2011)
Εδώ, Άγρα (2012)
Μια τρύπα στο νερό, Μεταίχμιο (2012)
Ο Θεός αυτοπροσώπως, Μεταίχμιο (2012)
Πρώτη φορά στο σούπερ μάρκετ, Εκδόσεις Πατάκη (2012)
Γιάννης Μαρία Χένριξ, Ίκαρος (2013)
Δρόμο παίρνω, δρόμο αφήνω, Μεταίχμιο (2013)
Μήπως είμαι βλάκας;, Μεταίχμιο (2014)
"Δεν υπήρξαν ήρωες εδώ…", University Studio Press (2015)
Έξω χιονίζει, Πόλις (2016)     
Έχω νεύρα, Μεταίχμιο (2016)     

Μεταφράσεις
Συλλογικό έργο, Η Θεσσαλονίκη εξ αποστάσεως: βλέμματα από τα χρόνια του Μεγάλου Πολέμου 1914-1919, Εντευκτήριο (1991)
Συλλογικό έργο, Σε ξένη γλώσσα η λύπη μας, Μπιλιέτο (2000)
Ημερολόγιο 2007, Ξένοι στη Θεσσαλονίκη του Μεγάλου Πολέμου 1915-1918, Μεταίχμιο (2006)
Συλλογικό έργο, Κ. Π. Καβάφης, poema (2013)

Συμμετοχή σε συλλογικά έργα
Μια blue jean πασχαλιά. Το κακό το πράγμα. Διπλοβρασιά. Η ζημιά. Λουλούδι από τον Παράδεισο, Μεταίχμιο (2002)
Όλυμπος Νάουσα, Άγρα (2003)
Ενδοσκεληδόν, Ζήτρος (2008)
Αναγνώσεις 2011, Αιγόκερως (2011)
Ο κύκλος του βιβλίου: Ο συγγραφέας, ο επιμελητής-τυπογράφος, ο εκδότης, ο κριτικός, ο αναγνώστης, Σχολή Μωραΐτη. Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (2011)
Γράμμα σ’ ένα παιδί για τη φιλαναγνωσία, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (2012)
Το ελληνικό φανταστικό διήγημα, Αίολος (2012)
Τα κείμενα των Φιλίππων, Κάπα Εκδοτική (2015)

***

Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

***