Τα χρόνια πέρασαν… οι σελίδες γέμισαν, της Μ. Ντεκάστρο

0
774

Τίτλος: Τα χρόνια πέρασαν… οι σελίδες γέμισαν – Ημερολόγιο 1910
Συγγραφέας: Μαρίζα Ντεκάστρο
Ζωγραφιές: Μυρτώ Δεληβοριά
Επιμέλεια έκδοσης: Φωτεινή Ξιφαρά
Εκδόσεις: Μεταίχμιο, Μάιος 2009
ISBN: 978-960-455-574-1
Αγόρασέ το

ta_xronia_perasan_oi_selides_gemisan_coverΗ πολλά υποσχόμενη πρωτεύουσα της Ελλάδας, η Αθήνα. Η Αθήνα των πρώτων μεγαλοαστών που τρόμαξαν το ίδιο με τις λαικές τάξεις από το σταύρωμα της μύτης του Κομήτη του Χάλεϋ με τη Γη. Η Αθήνα της Μπελ Επόκ, 4 χρόνια πριν το ξέσπασμα του παράλογου Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και λίγο πριν τους Βαλκανικούς που θα μεγάλωναν τα σύνορα της μεγάλης πατρίδας. Η Αθήνα του πρωθυπουργού Στέφανου Δραγούμη και του επόμενου, του Ελευθέριου Βενιζέλου, η εποχή του Κιλελέρ και της αναδιανομής της εθνικής γης.

Αυτή είναι η εποχή που στεφανώνει την περιγραφή της 14χρονης Μαρίκας Σακκή στο ακριβό της ημερολόγιο, στο δικό της βιβλιαράκι που κλείνει μέσα του τις σκέψεις και τα αισθήματά της. Κόρη του εμπόρου υφασμάτων από το Βόλο, Ηλία Σακκή, και της Φείρως, η Μαρίκα είναι η μεγάλη κόρη της οικογένειας αφού τα αδέρφια της, ο Ζάχος και η Μάρθα είναι έξι και τριών ετών αντίστοιχα.

Ξετυλίγοντας το οικογενειακό της κάδρο, η Μαρίκα αρχίζει να υφαίνει μέσα από τις σελίδες του ημερολογίου της την Αθήνα των αρχών του περασμένου αιώνα. Η τεχνολογία του σήμερα ούτε ως νύξη παρούσα. Η θέση της γυναίκας όπως περίπου την υποψιάζεσαι, δυο σκαλιά πιο κάτω. Ο παλμός της (μεσο)αστικής ζωής της Αθήνας του 10′, ενός παράξενου συνονθυλέματος που τότε ζυμωνόταν ακόμα γοργά, χτυπά σελίδα τη σελίδα όλο και πιο καθαρά.

Το δίπατο σπίτι στα Πατήσια που θύμιζε αρχοντικό του κέντρου, η Πλάκα ως κέντρο (από τότε) της Αθηναϊκής αποκριάς με τα τύμπανα και τις καραμούζες, η ξαδέρφη Λιλή, το λεύκωμά της, ο έρωτας (τι εστί;) και τα ψευδώνυμα των λευκωμάτων, ο αρραβώνας της ξαδέρφης Άννας με έναν αξιωματικό του Ναυτικού, τα προικιά, τα ασπρόρουχα και οι πετσέτες, οι γενικές ετοιμασίες του σπιτιού. Το Βασιλικό Θέατρο με τις τουαλέτες, το φράκο και τα γυαλισμένα παπούτσια, το Θηρίο (πρόδρομος του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου) που πήγαινε Κηφισιά τρίζοντας δαιμονισμένα, το ιππήλατο τραμ για να πας Ομόνοια-Σύνταγμα και η Αλυσίδα των Αθηνών (σημερινή συνοικία Κυπριάδου, στο τέρμα της Πατησίων). Ο καφές στου Ζαβορίτη, η αγορά παιχνιδιών στου Μαγγιώρου, η Ερμού και το εκκλησάκι της Καπνικαρέας, τα αναψυκτήρια και οι θάλασσες του Φαλήρου, τα νυφικά του Τσούχλου, η Μεγάλη Βρετάνια. Ο παλιατζής κι ο γαλατάς, το χειροποίητο γλυκό βύσσινο και τα λικέρ. Η ανδροκρατούμενη εκπαίδευση, το “δυο παιδιά κι ένα κορίτσι, ο επιθεωρητής στα σχολεία και ο εκκλησιασμός, το Παρθεναγωγείο του Βόλου, ο Δελμούζος και η δημοτική, η Διάπλασις των Παίδων και ο Ξενόπουλος, η Καλλιρόη Παρέν, η μόρφωση ως προίκα που δε χάνεται σε αντιδιαστολή με την κανονική.

Η συγγραφέας και βιβλιοκριτικός Μαρίζα Ντεκάστρο μας δίνει κάτι πολύ παραπάνω από ένα τυπικό καταγραφικό ημερολόγιο. Το “Τα χρόνια πέρασαν, οι σελίδες γέμισαν” είναι ένα σχεδόν “ηχογραφημένο” ντοκουμέντο… που διαβάζεται. Μια ολόκληρη εποχή που δεν περιορίζεται στο 1910 αλλά σηματοδοτεί την Ελλάδα που αναδύεται πίσω από τα συντρίμμια του περασμένου αιώνα, την Ελλάδα που κρατά τα γκέμια της παράδοσης ακόμα γερά, μιας εφηβικής ψυχής πριν 100 και πλέον χρόνια που θα εκπλαγείς πόσο διαφέρει από ένα σημερινό κορίτσι μα και που συγκλίνουν ακόμα τα κορίτσια του τότε και του τώρα.

353 μέρες του 1910 (+1 του 1909) μέσα από το βλέμμα της έφηβης Μαρίκας που πλέκει, αναρωτιέται, πάει σχολείο, νοικοκυρεύει, διαβάζει, προβληματίζεται, αποδέχεται, προσμένει, απολαμβάνει. Καλογραμμένη λογοτεχνία (και όχι όπως προείπα τυπική ημερολογιακή καταγραφή), ένα εξόχως ενδιαφέρον ανάγνωσμα, δίχως ηλικιακό περιορισμό, για παιδιά από 9-10 ετών μέχρι όσο σε συγκινεί η πανοραμική, άνευ μελοδραματισμών, αποτύπωση ενός κόσμου που σχεδόν ανασαίνει ακόμα πλάι μας. Αθήνα, αρχές 19ου αιώνα. Δεν είναι τόσο μακριά όσο νομίζεις. Και είναι τόσο μακριά όσο φοβάσαι.

Η προγιαγιά της συγγραφέως, Ροζίνα, έγινε η αφορμή, με κάποιο χειρόγραφο της ανάμεσα σε παλιά χαρτιά, για να εξερευνήσει η ίδια κι εμείς μαζί της την καθημερινή και κοινωνική ζωή των Αθηναίων των αρχών του περασμένου αιώνα αλλά και της ζωής των νεαρών κοριτσιών μερικές δεκαετίες πριν τα δικά μας χρόνια.

Οι ζωγραφιές της Μυρτώς Δεληβοριά είναι μια πραγματική εικαστική παρέμβαση μέσα σε ένα λογοτεχνικό έργο. Αν σκίσεις τις 20 ζωγραφιές-δημιουργίες από το βιβλίο και τις δεις μόνες τους, έχεις την αίσθηση ενός αυτόνομου έργου που μπορεί να πει μια δική του ιστορία. Αν τις αφήσεις στο βιβλίο (ως οφείλεις να κάνεις, αναγνώστη μου), πραγματικά λειτουργούν ως ένα άρτιο αισθητικά άνθισμα του βλέμματος που περιδιαβαίνει σε ένα εφηβικό ενσταντανέ 100 χρόνια πίσω.

Προτείνεται για κάθε αναγνώστη που αναρωτιέται αν οι Αθήνες του κόσμου ήταν πάντοτε έτσι ή γίνηκαν σιγά σιγα…

Το απόλαυσα.

 

Η ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

***

Η Μαρίζα Ντεκάστρο γεννήθηκε το 1953 στην Αθήνα. Σπούδασε στη Σορβόνη Παιδαγωγικά και Λογοτεχνία για παιδιά και νέους από το 1973 έως το 1982. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα δίδαξε στην ιδιωτική εκπαίδευση Ιστορία και Λογοτεχνία σε παιδιά του δημοτικού. Έχει γράψει παιδικά βιβλία για την Ιστορία και την Τέχνη και μεταφράζει λογοτεχνία- παιδική, νεανική, ενηλίκων. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Βιβλίου Γνώσεων (2006) για το βιβλίο που έγραψε με τον Π. Βαλαβάνη "Μικρές ιστορίες του μουσείου" (εκδ. Κάστωρ). Επίσης, με το βραβείο Βιβλίου Γνώσεων "Βίτω Αγγελοπούλου" ΙΒΒΥ-Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου (2012) για το βιβλίο "Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου" (εκδ. Μεταίχμιο) και τέλος, με το βραβείο Μετάφρασης Νεανικού Βιβλίου (2012), της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφραστών Λογοτεχνίας για το βιβλίο "Θαύμα" (εκδ. Παπαδόπουλος).
Γράφει κριτική παιδικού και εφηβικού βιβλίου στο διαδικτυακό περιοδικό Αναγνώστης.

Τα βιβλία της
Βυζαντινή τέχνη, Κέδρος (1990)
Λαϊκή τέχνη, Κέδρος (1994)
Αρχαιολογία, Κέδρος (1994)
Studying Byzantine Icons, Ακρίτας (1999)
Η Αθήνα σε 7 διαδρομές, Ακρίτας (2000)

Η Ελλάδα των Βαλκανικών πολέμων 1912-1913, Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων (2003)
Μακρυγιάννης, Ερευνητές (2007)
Στο μουσείο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2007)
Διαβάζοντας τις βυζαντινές εικόνες, Ακρίτας (2008)
Η πόλη μας, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2008)

At the Museum, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
Let's Go to Crete!, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
Let's Go to Nafplio!, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
The New Acropolis Museum, Μεταίχμιο (2009)
Η Αθήνα σε 7 διαδρομές, Μεταίχμιο (2009)
Ημερολόγιο 2010: Ο χρόνος περνάει… οι σελίδες γεμίζουν, Μεταίχμιο (2009)
Πάμε στην Κρήτη;, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
Πάμε στο Ναύπλιο;, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
Πάμε στους Δελφούς;, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2009)
Τα χρόνια πέρασαν… οι σελίδες γέμισαν, Μεταίχμιο (2009)
Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης, Μεταίχμιο (2009)
Das neue Akropolis-Museum, Μεταίχμιο (2010) 
Le nouveau musée de l' Acropole, Μεταίχμιο (2010)
Seven Walks Through Athens, Μεταίχμιο (2010)
Πάμε στη Θεσσαλονίκη;, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2010)
Πώς διαλέγω βιβλίο για τα παιδιά, Περιοδικό "Διαβάζω" (2010)

Τα χρόνια πέρασαν… οι σελίδες γέμισαν, Μεταίχμιο (2011)    
Θησαυροί μέσα στο χώμα, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2011)     
Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου, Μεταίχμιο (2011)     
Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης, Μεταίχμιο (2011)
Τι και πως στην προϊστορία, Κέδρος (2013)
Με τους ζωγράφους της Πινακοθήκης Αβέρωφ, Ίδρυμα Ευαγγέλου Αβέρωφ – Τοσίτσα (2016)
Ένας κόσμος σε κίνηση, Καλειδοσκόπιο (2017)
Κωνσταντινούπολη 1453, Κέδρος (2017)

 

***

Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΟΣ

***

myrto_delivoria_gnoriste_featΗ Μυρτώ Δεληβοριά γεννήθηκε στην Αθήνα το 1974. Από πολύ μικρή ξεχώρισε τα βιβλία σε 2 κατηγορίες. Σ΄αυτά που είχαν εικόνες και σ΄αυτά που δεν είχαν. Αυτά που δεν είχαν, πήγαν σύντομα στο υπόγειο. Αυτά που είχαν, γίνανε οι πρώτες σπουδές της στη ζωγραφική και οι μοναδικές -μαζί με όσα προστέθηκαν και προστίθενται μέσα στα χρόνια. Έχει παρουσιάσει 4 ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα και έχει συμμετάσχει σε 12 ομαδικές. Παράλληλα με τη ζωγραφική, ασχολείται με την εικονογράφηση παιδικής λογοτεχνίας και έχει βραβευθεί για τις εικονογραφήσεις της στα βιβλία “Ιστορίες για παιδιά” του Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ (εκδ. Εστία 2005), “Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο” του Αντώνη Παπαθεοδούλου (εκδ. Πατάκη 2010) και «Αν κάθε μέρα» του Αντώνη Παπαθεοδούλου (εκδ. Eurobank 2012). To 2015 τιμήθηκε με Αναγραφή στους τιμητικούς πίνακες της ΙΒΒΥ για την εικονογράφηση του βιβλίου “Το νησί της Ροδιάς” του Μάνου Κοντολέων, Ψυχογιός 2014.

Βιβλία που εικονογράφησε
Δημήτρης Καράμπελας, Το παιχνίδι της αγρυπνίας (Εξώφυλλο), Καστανιώτης 1997
Γαλάτεια Γρηγοριάδου – Σουρέλη, Κατερίνα, Πατάκης 1999
Ευγένιος Τριβιζάς, Ο μικρός Ερμής, Μίνωας 2001
Σοφία Κώττη, Σμαρούλα Παντελή, Ημερολόγιο συναισθηματικής νοημοσύνης, Μίλητος 2003
Δημήτρης Καράμπελας, Διονύσης Σαββόπουλος (Εξώφυλλο), Μεταίχμιο 2003
Αλμπέρο Μοράβια, Ιστορίες από την Προϊστορία (Εξώφυλλο), Μεταίχμιο 2004
Isaac Bashevis Singer,
Ιστορίες για παιδιά, Εστία 2005
Ιούλιος Βερν, Ο δεκαπενταετής πλοίαρχος, Εστία 2005
Σοφία Κώττη, Σημειωματάριο συναισθηματικής νοημοσύνης, Μίλητος 2006
Σοφία Κώττη, Ημερολόγιο συναισθηματικής νοημοσύνης, Μίλητος 2006-2013
Μαρίζα Ντεκάστρο, Στο Μουσείο, Παπαδόπουλος 2007
Βάλια Στεργιώτη, Ο Φσσσσς, η Αμπατού και ένα αηδόνι, Μίλητος 2007
Κώστας Μάγος, Το δάσος της ξύλινης ξύστρας, Πατάκης 2007
Σάντυ Τσαντάκη, Ημερολόγιο θετικής σκέψης, Παπαδόπουλος 2008-2011
Συλλογικό έργο, 12 δώρα για τα Χριστούγεννα, -Βασίλης Παπατσαρούχας “6-9″- Παπαδόπουλος 2008
Αργυρώ Πιπίνη, Άμπρα Κατάμπρα, Χριστούγεννα: Ένα γιορτινό ημερολόγιο, Μίνωας 2008
Μαρίνα Κούτρα, Ο μυστήριος κύριος Ο, Μίλητος 2008
Σταύρος Αθανασιάδης, Το καρναβάλι των ζώων – Η παρουσίαση της ορχήστρας, Εκδοτικός Οργανισμός Π. Κυριακίδη 2008
Μανίνα Ζουμπουλάκη, Ημερολόγιο 2010: Όμορφες μέρες, Παπαδόπουλος 2009
Μαρία Αγγελίδου, Οι άνθρωποι που δεν εννοούσαν να πεθάνουν, Πατάκης 2009
Μαρία Αγγελίδου, Οι άνθρωποι που έκλεψαν τα γράμματα από τους θεούς, Πατάκης 2009
Μαρίζα Ντεκάστρο,
Τα χρόνια πέρασαν… οι σελίδες γέμισαν: Ημερολόγιο 1910, Μεταίχμιο 2009
Σάντυ Τσαντάκη, Τυχερό ημερολόγιο, Παπαδόπουλος 2009
Αντώνης Παπαθεοδούλου,
Η πόλη που έδιωξε τον πόλεμο, Πατάκης 2010
Ελένη Σβορώνου, Στον αστερισμό των διδύμων (Εξώφυλλο), Πατάκης 2010
Σύρμω Μιχαήλ, Ξένοι στο Αιγαίο, Παπαδόπουλος 2010
Το πετροκάραβο, Αρμονία – Τεγόπουλος Λεξικά 2010
Αντώνης Παπαθεοδούλου, Χριστουγεννιάτικο αλφαβητάρι, Παπαδόπουλος 2010
Ελένη Κατσαμά, Κοσμοδρόμιο (Εξώφυλλο), Πατάκης 2011
Στέλλα Μιχαηλίδου,
Μικρές ιστορίες για μεγάλους έρωτες – Αστριμάλι Ροδολάλι, Εν πλω 2011
Ημερολόγιο θετικής σκέψης, Παπαδόπουλος 2012-2016
Αντώνης Παπαθεοδούλου,
Αν κάθε μέρα, Eurobank 2012
Μάνος Κοντολέων, Κόκκινο καραβάκι, κόκκινο ποδήλατο, Ψυχογιός 2012
Ιωάννα Μπακιρτζή – Μπαμπέτα, Ο βασιλιάς λύκος, Μεταίχμιο 2012
Φοίβος Δεληβοριάς, 12 τραγούδια για πιάνο – φωνή και κιθάρα (Εξώφυλλο), Εκδόσεις Cambia 2012
Κώστας Χαραλάς, Ο πιο καλός οδοντίατρος του κόσμου, Πατάκης 2012
Χριστίνα Μανιά, Ημερολόγιο γένους θηλυκού, Παπαδόπουλος 2013
Ηρώ Παπαμόσχου, Στα βήματα της Ιφιγένειας (Εξώφυλλο) Πατάκης 2013
Γιώργος Σακελλαρίδης,
Μήλα γύρω-γύρω στη μέση πορτοκάλι, Polaris 2014
Αντώνης Παπαθεοδούλου, Όταν μεγαλώσω μπορώ να γίνω και…, Ίκαρος 2014
Φίλιππος Φιλίππου, Οι περιπέτειες της Ελεάννας στη θάλασσα, Πατάκης 2014
Ελένη Κατσαμά, Γορίλλας στο φεγγάρι (Εξώφυλλο), Πατάκης 2014
Antonis Papatheodoulou, A CIDADE QUE DERROTOU A GUERRA, Companhia das Letras 2014
Μάνος Κοντολέων,
Στο νησί της Ροδιάς, Ψυχογιός 2014
Ελένη Δικαίου, Αναζητώντας τους χαμένους ήρωες (Εξώφυλλο), Πατάκης 2014
Έλενα Γλωσσιώτη,
Ο Φύλλος, Θίνες 2015
Maggie Stiefvater, Οι Αγώνες του Σκορπιού, Πατάκης 2015
Gabrielle Roy,
Ο δρόμος για το Αλταμόν, Θίνες 2015
Les Animaux tout doux-papier de soie, La langue au chat, 2015
Noël-papier de soie, La langue au chat, 2015
Mes activités trop monstrueuses, La langue au chat, 2015
Mes activités trop monstrueuses, La langue au chat, 2015
Ημερολόγιο θετικής σκέψης 2016, Εκδόσεις Παπαδόπουλος 2015
Αλεξάνδρα Μητσιαλή, Να με αντέχεις, Πατάκης, 2015
Τσιλινίκος, Δημήτρης,
Πιρούνια και μαχαίρια… στα μαχαίρια!, Εκδόσεις Πατάκη, 2015
Ημερολόγιο θετικής σκέψης 2017, Εκδόσεις Παπαδόπουλος 2016
Μαριλένα Καββαδά,
Το αρκουδάκι με το κόκκινο σκουφάκι κρατά την υπόσχεσή του, Διάπλους, 2016
Μιχαηλίδου, Στέλλα,
Τα αληθινά δώρα του Αϊ Βασίλη, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2016)     
Παπαθεοδούλου, Α.,
Τικ-τακ, Ίκαρος (2016)
Βαϊμάκη, Κατερίνα, Ο χρόνος κυλάει…, Polaris (2016)
Δεληβοριά, Μάγια, Η μαγική βιβλιοθήκη της Ιζκαμπούρ, Καλέντης (2017)
Παναγιωτάκης, Γιώργος Κ., Λέσχη αλλόκοτων πλασμάτων: Το μυστικό καταφύγιο, Εκδόσεις Πατάκη (2017)
Τριβιζάς, Ευγένιος, Ο μικρός Ερμής, Μίνωας (2017)
Παπαϊωάννου, Θοδωρής,
Το βρήκα!, Εκδόσεις Παπαδόπουλος (2017)
Τσιλιμένη, Τασούλα Δ., Το μήνυμα της αγάπης, Διάπλους (2017)

To 2008 δημιούργησε μαζί με τον Αντώνη Παπαθεοδούλου και την Ελένη Κατσαμά το ηλεκτρονικό περιοδικό για την παιδική λογοτεχνία και τους δημιουργούς της “Το παπάκι στην μπανιέρα” . Ένα μέρος του περιοδικού δημοσιεύτηκε στο Free Press περιοδικό για τα βιβλία, BookPress.