Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια, της Σοφίας Μαντουβάλου

0
745

Η Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό (UNESCO) προέβη στην έκδοση μιας έκθεσης* με θέμα τη θέση των γυναικών και την ισότητα των φύλων στον πλανήτη. Η έκθεση έχει τίτλο «Re-thinking Women’s Empowerment and Gender Equality in 2015 and Beyond» και αναφέρεται στα επιτεύγματα και στις προκλήσεις της διεθνούς κοινότητας στο δρόμο για την ουσιαστική ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.

Μεταξύ άλλων στην έκθεση αναφέρεται ότι μόλις το 60% των χωρών πέτυχε την ισόρροπη εγγραφή αγοριών και κοριτσιών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ανήλθε στο χαμηλό 38%. Επιπλέον 493 εκατομμύρια γυναίκες παραμένουν χωρίς μόρφωση, αριθμός που αντιστοιχεί στα δύο τρίτα των 774 εκατομμυρίων αναλφάβητων ενηλίκων.

Αυτό το εξαιρετικά σημαντικό θέμα επίλεξε η συγγραφέας Σοφία Μαντουβάλου για το νέο βιβλίο της με έναν τίτλο που δεν μπορεί παρά να ιντριγκάρει! Η ιστορία ελίσσεται ως εξής: Μια γιαγιά παραμυθού συνηθίζει να αφηγείται στον εγγονό της, τον Νικόλα, ιστορίες. Μία από αυτές τις ιστορίες αναφέρεται σε έναν Μαυροκόκορα ο οποίος έφυγε από τον τόπο του αναζητώντας δουλειά και καλύτερη τύχη. Βρέθηκε λοιπόν, σε έναν τόπο όπου ο Άρχοντας διατηρούσε ένα μεγάλο κοτέτσι και χρειαζόταν έναν έμπιστο κόκορα για φύλακα.

Δουλειά του Αρχιφύλακα του κοτετσιού θα ήταν να ταΐζει καλά τις κότες και να φροντίζει να παραμένουν κλεισμένες στο κοτέτσι ήσυχες και κουτές. Άλλωστε προορίζονταν για αγοραπωλησίες κι αυτές και τα αυγά και  τα κοτόπουλά τους. Ο Νικόλας όμως, είχε άλλη γνώμη! Εισέβαλε στην ιστορία, άλλωστε είχε κάθε δικαίωμα αφού την αφηγούνταν η γιαγιά του, κι ανέτρεψε την κατάσταση. Μόρφωσε τις κότες διαβάζοντάς τους πρωί και βράδυ βιβλία και ανέβασε στα ύψη τον δείκτη ευφυΐας τους καλλιεργώντας παράλληλα τη φαντασία τους. Κατόπιν τις ώθησε να επαναστατήσουν και να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Αν αναρωτιέστε πώς τελειώνει αυτή η ιστορία δεν έχετε παρά να διαβάσετε το βιβλίο. Άλλωστε μπορείτε να εμπλακείτε δίνοντας το δικό σας τέλος στην ιστορία.

Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια είναι ένα αριστουργηματικό βιβλίο! Η θλιβερή πραγματικότητα σχετικά με τη μόρφωση των κοριτσιών στον πλανήτη μετουσιώνεται σε μια ευφάνταστη, αλληγορική ιστορία με ευρηματική πλοκή.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μεταμυθοπλαστικό κείμενο το οποίο διαγράφει την αυταπάτη του συνόρου ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα, όπως αναφέρει και η Μaria Nikolajeva**.  Η ιστορία διαδραματίζεται σε δύο χωροχρονικά επίπεδα τα οποία βρίσκονται σε διαρκή αλληλεπίδραση. Η αυτοαναφορικότητα, τα εγκιβωτισμένα σχόλια του αφηγητή, η απομάκρυνση από συνηθισμένες συμβάσεις γραμμικότητας της αφήγησης δημιουργούν ένα μεταμοντέρνο κι εξαιρετικά ενδιαφέρον κείμενο το οποίο δεν χάνει σε καμία περίπτωση τη συνεκτικότητά του.

Οι αφηγηματικοί αναγνώστης δεν μπορούν παρά να ταυτιστούν με τον μικρό Νικόλα ο οποίος είναι αποφασισμένος να αλλάξει τα κακώς κείμενα μιας θλιβερής πραγματικότητας. Επιπλέον το απροσδιόριστο τέλος της ιστορίας αποτελεί ένα έμμεσο τέχνασμα όχι μόνο εμπλοκής των αναγνωστών στην ιστορία αλλά ανάληψης δράσης για την ανατροπή μιας πραγματικότητας. Τα περικειμενικά στοιχεία, αφιερώσεις, βιογραφικά και σχόλια νοηματοδοτούν  εξ αρχής το κείμενο το οποίο αυτοσυνείδητα στρέφεται στη διαδικασία σύνδεσης μυθοπλασίας και πραγματικότητας.

Η εικονογράφηφη της Κ. Μ. Κόβο κυρώνει τις κειμενικές προθέσεις της συγγραφέως. Μια κόκκινη γραμμή, ως άλλη κόκκινη κλωστή των παραμυθιών, συνδέει τα δύο χωροχρονικά επίπεδα της ιστορίας. Η εικονογράφος επιλέγει να αποτυπώσει καθαρές, πολύχρωμες μορφές σε μπεζ λιτό φόντο. Οι κότες αποκτούν ανθρωπομορφικό χαρακτήρα λόγω της σκυμμένης στάσης αλλά και της μαντήλας που μοιάζει να φορούν. Η δε απεικόνιση της διαδήλωσής τους δεν μπορεί παρά να προκαλέσει στους ενήλικες αναγνώστες συνειρμική ανάκληση παραστάσεων του παρελθόντος όπου οι κότες ως άλλες «Σουφραζέτες» διεκδικούν τα δικαιώματά τους.

THE BOOK SECRET

Η Σοφία Μαντουβάλου μιλώντας στο ELNIPLEX για το βιβλίο της είπε:
«Το μυστικό που κρύβεται πίσω από όλα μου τα βιβλία είναι μία επαναστατική διάθεση για τη δημιουργία αυτού που εγώ θεωρώ έναν καλύτερο και πιο αισθητικό κόσμο για τον άνθρωπο. Τις δύο πρώτες δεκαετίες της συγγραφικής μου πορείας  παρέσυρα τα παιδιά σε αταξίες που σπάνε το στερεότυπο . Τις επόμενες δύο,  η τάση μου για το σπάσιμο του στερεότυπου συνυπάρχει έντονα με τη φιλοσοφική  ιδεολογική μου στάση για τη ζωή , για το σωστό και το λάθος , το δίκαιο και το άδικο . Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια είναι ένα βιβλίο με ιδεολογική ουσία. Η ισοτιμία των φύλων , η ελευθερία στη γνώση, η τόλμη να αγωνίζεσαι για το δίκαιο το δικό σου και  των άλλων είναι βασικά μου πιστεύω  και όπως φαίνεται και του ήρωα του βιβλίου. Σε μία επίσκεψή μου σε σχολείο της Κύπρου, μία φωτογραφία  έγινε αφορμή να γράψω το βιβλίο το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια. Όλες οι τάξεις συμμετείχαν σε έναν διαγωνισμό φωτογραφίας με θέμα «πως με ένα βιβλίο ανοίγει το μυαλό». Ανάμεσα στις βραβευμένες φωτογραφίες ήταν και αυτή ενός μαθητή που σκυμμένος  διάβαζε σε πέντε κότες ένα δικό μου βιβλίο. Ο σουρεαλισμό της εικόνας έγινε στο μυαλό μου η σπίθα δημιουργίας  που με οδήγησε στην έρευνα για να μάθω πως σήμερα το 80% των κοριτσιών στον κόσμο δεν πηγαίνει σχολείο.»

Ασφαλώς στα προτεινόμενα ως ένα από τα καλύτερα βιβλία της εκδοτικής παραγωγής του 2018 και όχι μόνο!

*Πηγή: Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων
** Nikolajeva, M. (1996). Children’s literature comes of age: Toward a new aesthetic. New York: Garland Publishing, Inc.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Αγόρασέ το
Τίτλος: Το αγόρι που διάβαζε στις κότες παραμύθια
Συγγραφέας: Σοφία Μαντουβάλου
Εικονογράφηση: Κέλλυ Ματαθία Κόβο
Διόρθωση: Ελίνα Πάντου-Κίκκου
Εκδόσεις: Πατάκη, Οκτώβριος 2018
Σελίδες: 48
Μέγεθος: 17 Χ 24
ISBN: 978-960-16-7395-0