Το κουτί, του Κωνσταντίνου Πατσαρού

0
1401

tokouti_coverΟ Αρίφ είναι ένα αγόρι έντεκα ετών γεννημένο στην Ελλάδα με καταγωγή από το Πακιστάν. Νιώθει όμως λίγο… εξωγήινος, τόσο διαφορετικός από όλους στο σχολείο κι ας μην έχει τρεις κεραίες για μάτια και έξι προβοσκιδοδοαφτιά.Έχει σβέρκο προσγείωσης για γήινες σφαλιάρες και τα μολύβια του Στέφανου. Είναι δύσκολο να είσαι έντεκα χρονών και να νιώθεις ότι δεν ανήκεις κάπου. Είναι κι αυτοί οι εφιάλτες που κάνουν τις νύχτες σχεδόν πιο αφόρητες από τις μέρες.  Κάποιες φορές ονειρεύεται ότι γίνεται μικρός, πολύ μικρός, όσο ένας συνδετήρας και βρίσκεται κλεισμένος στο κουτί  με τα χαμένα μικροαντικείμενα της τάξης. Πιάνει κουβέντα με το ψαλίδι, το κακοποιημένο μολύβι του Στέφανου αλλά και τη γόμα της Μαρίας, του ωραιότερου κοριτσιού της τάξης.
Οι νύχτες αυτές που περνά κλεισμένος στο κουτί γίνονται σιγά-σιγά η αφορμή για καλύτερες μέρες. Οριστικά θα τον βγάλει από το κουτί και τη μιζέρια του, ο Ρασίντ. Ο νεοφερμένος συμμαθητής του από την Αφρική, ο νέος εξωγήινος της τάξης; Όχι βέβαια! Ο καλύτερός του φίλος.

Το κουτί είναι το πρώτο βιβλίο του εκπαιδευτικού Κωνσταντίνου Πατσαρού. Γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο, με χιούμορ, αμεσότητα και  απλότητα κερδίζει τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας καταπιάνεται με σημαντικά θέματα όπως ο σχολικός εκφοβισμός, ο ρατσισμός και η ξενοφοβία, αποφεύγοντας τον διδακτισμό, με ένα έξυπνο εύρημα, το κουτί. Εξαιρετικό είναι το σημείο στο οποίο περιγράφεται η αντίδραση του Αρίφ όταν πρωτοσυναντά τον Ρασίντ. Τελικά είναι τόσο εύκολο να κάνεις αυτό ακριβώς που μισείς να κάνουν οι άλλοι σε σένα. Δεν είναι καθόλου απλό να είσαι έντεκα χρονών έτσι κι αλλιώς. Πόσο μάλλον όταν νιώθεις ότι μειονεκτείς και διαφέρεις. Όμως ένας καλός φίλος και κάποιες πιο θετικές σκέψεις είναι η απαρχή για καλύτερες μέρες… έξω από το κουτί.

Συμπληρωματικό Σχόλιο (Ιούλιος, 2017)
Το 2015 απονεμήθηκε στον Κωνσταντίνο Πατσαρό το Κρατικό Βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου για το έργο του με τίτλο «Το κουτί».

To σκεπτικό της επιτροπής:
Το βιβλίο με τίτλο «Το κουτί» είναι ένα αφήγημα για τη διαφορετικότητα.
Το συγκεκριμένο θέμα κατέχει πρωτεύουσα θέση στις προτιμήσεις των συγγραφέων τα τελευταία χρόνια, ως εκ τούτου έχουν εκδοθεί
πολλά βιβλία που προσεγγίζουν το ίδιο ή παραπλήσια θέματα.
Συνεπώς ένα επιπλέον βιβλίο αυτής της προβληματικής έπρεπε να διαθέτει κάτι ξεχωριστό προκειμένου να κεντρίσει το αναγνωστικό στοίχημα.
Ο Κ. Πατσαρός καταφέρνει όχι μόνο να αναδείξει με ευφάνταστο τρόπο το θέμα, αλλά και ευρηματικά ως προς τις αφηγηματικές του επιλογές, να ευαισθητοποιήσει το παιδί αναγνώστη σε ένα τόσο σύγχρονο και απαιτητικό ζήτημα, που ακριβώς λόγω της συχνότητας με την οποία τίθεται συγγραφικά, ενέχει την επικινδυνότητα να αποδειχθεί μια μυθοπλαστική παιδαγωγική άγευστη καραμέλα.
Ο ήρωάς του βιβλίου, ο διαφορετικός, κινείται με εξαιρετική ευελιξία ανάμεσα στον ρεαλιστικό και στον ονειρικό/φανταστικό κόσμο, κοινός τόπος της αναγνωστικής ηλικίας στην οποία απευθύνεται το βιβλίο, και καταφέρνει να κατανοήσει το πρόβλημα που αποτελεί η διαφορετικότητά του για τους άλλους.
Αντιμάχεται τον εαυτό του και μέσα από ένα αλληγορικό παιχνίδι εσωτερίκευσης του βιώματός του, δίνει διέξοδο στα συναισθήματά του εγκλωβισμένος ή εγκιβωτισμένος ο ίδιος στο κουτί με τα χαμένα πράγματα της τάξης.
Ο ήρωας όχι μόνο θα κατανοήσει τις συμπεριφορές των άλλων, αλλά θα βρεθεί και στη θέση των άλλων, καθώς θα υιοθετήσει σε συγκεκριμένες συνθήκες τις συμπεριφορές τους.
Μέσα από αυτό θα αντιληφθεί τη διαφορετική ματιά και ερμηνεία του κόσμου από τους άλλους. Το βιβλίο αποφεύγει το σκόπελο του γνωστού κλισέ της ηρωοποίησης του διαφορετικού και ενεργοποιεί την κριτική ματιά του αναγνώστη.

 

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Αγόρασέ το
Τίτλος: Το κουτί
Συγγραφέας: Κωνσταντίνος Πατσαρός
Εικονογράφηση: Βασίλης Γρίβας
Εκδόσεις: Μεταίχμιο, Νοέμβριος 2014
Σελίδες: 105
Μέγεθος: 14 Χ 21
ISBN: 978-960-566-770-2